O‘zbek oilalarida farzandning ta’limi — butun oilaning ishi. Ota-onalar farzandining kelajagi uchun ko‘p narsani qurbon qiladi: repetitorga pul to‘laydi, eng yaxshi sharoit yaratadi, qo‘shnilar va qarindoshlarga faxr bilan gapiradi. Bu mehr va g‘amxo‘rlikning belgisi. Lekin ba’zan bu g‘amxo‘rlik bosimga aylanadi: «Albatta shifokor bo‘lasan», «Faqat grantga kirishing kerak», «Falonchining o‘g‘li kirdi, sen ham kirishing shart».

Bunday bosim ostida ko‘p yoshlar ikki xil yo‘l tutadi. Ba’zilari o‘z istaklarini butunlay bostirib, ota-onasining orzusini bajarishga harakat qiladi — va ko‘pincha o‘zi qiziqmagan sohada qiynaladi. Boshqalari esa isyon qiladi, ota-onasi bilan janjallashadi va oiladagi munosabat buziladi. Ikkalasi ham og‘riqli. Uchinchi yo‘l bor — hurmatli muloqot.

Avvalo, ota-onangizning nuqtai nazarini tushunishga harakat qiling. Nega ular aynan shu kasbni xohlaydi? Ko‘pincha buning ortida qo‘rquv yotadi: farzandi ishsiz qolishidan, qiynalishidan qo‘rqishadi. Yoki o‘zlari erisha olmagan orzu. Yoki jamiyatdagi obro‘. Ularning sababini tushunsangiz, gaplashish osonlashadi. Sizning vazifangiz ularni «yengish» emas, ularni tinchlantirish va ishontirish.

Agar sizning orzuingiz boshqa bo‘lsa, uni aniq va o‘ylangan holda tushuntiring. «Menga yoqmaydi» deyish yetarli emas. «Men dasturchi bo‘lmoqchiman. Bu sohada ish o‘rinlari ko‘p, men allaqachon kichik loyihalar qilyapman, mana shu oliygohning shu yo‘nalishiga kirmoqchiman, buning uchun shunday tayyorlanyapman» — bu ota-onani ishontiradi. Ular sizning jiddiy ekaningizni, reja borligini ko‘rishi kerak. Hissiyot bilan emas, faktlar va reja bilan gapiring.

Muloqot uchun to‘g‘ri vaqt va joyni tanlang. Ota-onangiz charchagan yoki asabiy paytda emas, xotirjam paytda. Hurmat bilan gapiring, ovozingizni ko‘tarmang. Ularning fikrini ham oxirigacha tinglang. Ba’zan bitta suhbat yetmaydi — bu jarayon bo‘lishi mumkin. Agar to‘g‘ridan-to‘g‘ri gaplashish qiyin bo‘lsa, oilada siz va ota-onangiz hurmat qiladigan odam — amaki, xola, aka yoki opa, o‘qituvchi — orqali gapirish ham mumkin.

Ba’zan murosaga kelish kerak bo‘ladi. Masalan, siz va ota-onangiz yaqin, ikkalangizni ham qoniqtiradigan yo‘nalishni topishingiz mumkin. Yoki birinchi tanlovni ular istagan yo‘nalish, zaxirani siz istagan yo‘nalish qilasiz. Yoki aksincha. Muhimi — qaror birgalikda qabul qilinsin va siz uni o‘zingizniki deb his qilasiz.

Va yana bir gap: ota-onangizning bosimi ba’zan sizning natijangiz haqidagi xavotirdan kelib chiqadi. Ularga rejangizni, jadvalingizni, sinov testlari natijalarini ko‘rsating. Farzandi tizimli tayyorlanayotganini ko‘rgan ota-ona ko‘pincha tinchlanadi va bosim kamayadi. Ochiqlik ishonch yaratadi.

Namanganlik Asadbekning otasi uni yuridik yo‘nalishga kirishini istardi, Asadbek esa muhandislikni orzu qilardi. Bir kuni u otasiga muhandislik bo‘yicha yozgan rejasini, o‘z yasagan kichik qurilmalarini va yo‘nalish haqida yig‘gan ma’lumotlarini ko‘rsatdi. Otasi avval jim qoldi, keyin dedi: «Men seni bunchalik jiddiy deb bilmagan ekanman». Ular birga o‘tirib, ikkala yo‘nalishni ham taqqoslashdi va oxirida otasi Asadbekning tanlovini qo‘llab-quvvatladi.

Bugun qiling:

1. Ota-onangiz siz uchun nima istashini va nega istashini — ularning nuqtai nazaridan — yozing.

2. O‘z orzuingiz haqida bir sahifalik «taqdimot» tayyorlang: nima, nega, qanday reja.

3. Ota-onangiz bilan xotirjam vaqtda kelajagingiz haqida suhbat qurish uchun kun belgilang.