80. Salla o‘qiydimi?

Bir savodsiz odam Afandiga bir xat olib keldi:

— Afandi, shu xatni o‘qib bering.

Afandi xatni u yoq-bu yoqqa aylantirib qaradi, lekin o‘qiy olmadi.

— Bu xat forscha yozilgan ekan, men o‘qiy olmayman, — dedi.

Odam ranjidi:

— Boshingizda shunday katta salla, o‘qiy olmaysizmi? Uyalmaysizmi?

Afandi sallasini yechib, uning boshiga kiydirdi:

— Ma, agar hamma ish sallada bo‘lsa, o‘zing o‘qiyver!

81. Xudoning taqsimoti

Bolalar bir qop yong‘oqni bo‘lisha olmay janjallashib, Afandiga kelishdi:

— Afandi, yong‘oqlarni bizga bo‘lib bering!

— Qanday bo‘lay: odamlarning taqsimoti bilanmi yoki Xudoning taqsimoti bilanmi?

— Xudoning taqsimoti bilan! — deyishdi bolalar.

Afandi bir bolaga bir hovuch, ikkinchisiga ikki dona, uchinchisiga butun bir etak yong‘oq berdi, to‘rtinchisiga esa hech narsa bermadi.

— Bu qanday taqsimot? — deyishdi bolalar.

— Xudoning taqsimoti shunday: biriga ko‘p, biriga oz, biriga hech narsa, — dedi Afandi. — Agar odamlarning taqsimotini so‘raganingizda, teng bo‘lib berardim.

82. Yong‘oq va qovun

Afandi yozning issiq kunida yong‘oq daraxtining soyasida yotib, poliz tomonga qaradi va o‘yladi: «Xudoning hikmatiga qara: shunday katta qovunni ingichka poyaga osib qo‘yibdi, shunday ulkan daraxtga esa mitti yong‘oqni osibdi. Teskari bo‘lganida yaxshiroq bo‘lmasmidi?»

Shu payt shoxdan bir yong‘oq uzilib, Afandining peshonasiga tushdi. Afandi peshonasini ishqalab o‘tirib qoldi:

— Tavba qildim! Agar daraxtda qovun bo‘lganida, hozir boshim nima bo‘lardi? Xudoning ishida hikmat bor ekan.

83. Eski oy

Bolalar Afandidan so‘rashdi:

— Afandi, yangi oy chiqqanda eski oyni nima qilishadi?

— Maydalab, yulduz qilishadi, — dedi Afandi.

84. Oy foydaliroq

Bir kishi Afandidan so‘radi:

— Afandi, quyosh foydaliroqmi yoki oy?

— Albatta, oy, — dedi Afandi.

— Nega?

— Quyosh kunduzi chiqadi, o‘shanda baribir yorug‘. Oy esa kechasi, qorong‘ida kerak bo‘lganda chiqadi.

85. Kavushlar daraxtda

Mahalla bolalari Afandining kavushini olib qo‘ymoqchi bo‘lishdi. Ular baland bir daraxtni ko‘rsatib:

— Afandi, siz bu daraxtga chiqa olmaysiz, — deyishdi.

— Nega chiqa olmayman? — dedi Afandi.

U kavushlarini yechdi-da, ularni beliga qistirib, daraxtga chiqa boshladi. Bolalar hayron bo‘lishdi:

— Afandi, kavushingizni nima qilasiz? Daraxtda kavush kerak emas-ku!

— Kim biladi, — dedi Afandi. — Balki tepada boshqa yo‘l chiqib qolar, men o‘sha yo‘ldan ketarman.

86. Imo-ishora bahsi

Bir sayyoh olim shaharga kelib, imo-ishora bilan bahs qilishni taklif qildi. Uni Afandining oldiga olib kelishdi.

Olim tayoq bilan yerga katta bir doira chizdi. Afandi o‘z tayog‘i bilan doirani o‘rtasidan ikkiga bo‘ldi. Olim bir barmog‘ini ko‘rsatdi. Afandi ikki barmog‘ini ko‘rsatdi. Olim barmoqlarini yuqoriga qaratib, qimirlatdi. Afandi barmoqlarini pastga qaratib, qimirlatdi. Olim qoyil qolib, odamlarga dedi:

— Bu odam haqiqiy donishmand ekan! Men doira chizib, «Yer dumaloq» dedim. U o‘rtasidan chizib, «Yer shimol va janubga bo‘linadi» dedi. Men «Xudo bir» dedim, u «Xudo va uning payg‘ambari» dedi. Men «Yomg‘ir osmondan yog‘adi» dedim, u «O‘simliklar yerdan unib chiqadi» dedi.

Odamlar Afandidan so‘rashdi. Afandi esa shunday tushuntirdi:

— Bu odam och ekan. Doira chizib: «Bir katta laganda palov bo‘lsa», dedi. Men: «Yarmi seniki, yarmi meniki», dedim. U bir barmog‘ini ko‘rsatib: «Faqat birim yeyman», dedi. Men ikki barmoq ko‘rsatib: «Yo‘q, ikkalamiz yeymiz», dedim. U barmoqlarini qimirlatib: «Ustiga yong‘oq-mayiz sepsak», dedi. Men: «Ostiga sabzi ham qo‘shamiz», dedim. Kelishib oldik.

87. Qovurilgan go‘sht

Bolalar Afandini tinch qo‘ymay, ortidan ergashib yurishardi. Afandi ulardan qutulish uchun dedi:

— Ey bolalar, nima qilib yuribsizlar? Hu ana, bozorning narigi chetida bir boy hammaga tekin kabob ulashyapti!

Bolalar chuvillab, bozor tomonga yugurishdi. Ularni ko‘rib, boshqalar ham ergashdi. Ko‘p o‘tmay butun ko‘cha bozor tomonga oqib ketdi. Afandi bir zum qarab turdi, keyin to‘nining etagini ko‘tarib, o‘zi ham yugurdi:

— Kim biladi, balki rostdandir!

88. Yer qiyshayadi

Bir kishi Afandidan so‘radi:

— Afandi, nega odamlar ertalab uylaridan chiqib, har xil tomonga ketishadi?

— Hammasi bir tomonga ketsa, — dedi Afandi, — yer o‘sha tomonga og‘ib, qiyshayib qolardi-da.

89. O‘tirgan shox

Afandi daraxtga chiqib, o‘zi o‘tirgan shoxni arralay boshladi. Pastdan o‘tayotgan bir yo‘lovchi qichqirdi:

— Ey odam, nima qilyapsan? O‘tirgan shoxingni kesyapsan, hozir yiqilasan!

Afandi parvo qilmay, arralayverdi. Shox kesilib, Afandi gursillab yerga yiqildi. U o‘rnidan turib, yo‘lovchining ortidan yugurdi:

— To‘xta! Sen avliyo ekansan! Mening yiqilishimni oldindan bilding. Endi ayt-chi, qachon o‘laman?

90. Ikki kitob

Kitob sotuvchi Afandiga bir kitobni maqtadi:

— Afandi, mana shu kitobni oling. Uni o‘qisangiz, ishlaringizning yarmini yengillatadi.

— Unda menga ikkitasini bering, — dedi Afandi. — Ishlarimning hammasi yengillashsin.

91. Qorong‘ida ko‘rish

Afandi choyxonada maqtandi:

— Men qorong‘ida ham mushukdek ko‘raman.

— Unda nega kechasi ko‘chaga chiqqanda qo‘lingizda chiroq ko‘tarib yurasiz? — so‘rashdi undan.

— Boshqalar meni ko‘rib, peshonamga urilib ketmasin deb, — dedi Afandi.