92. Narigi tomon

Afandi daryo bo‘yida o‘tirgan edi. Narigi qirg‘oqdan bir yo‘lovchi qichqirdi:

— Ey birodar, daryoning narigi tomoniga qanday o‘tsam bo‘ladi?

— Siz allaqachon narigi tomondasiz! — deb qichqirdi Afandi.

93. Qabristondagi chuqur

Afandi kechqurun yo‘lda ketayotib, uzoqdan bir guruh otliqlar kelayotganini ko‘rdi. «Qaroqchilar bo‘lsa kerak», deb o‘yladi va qo‘rqib, yo‘l chetidagi qabristonga kirib, ochiq turgan bir chuqurga yotib oldi. Otliqlar uni ko‘rib, qiziqib, chuqur boshiga kelishdi:

— Ey odam, bu yerda nima qilyapsan?

Afandi ko‘rdiki, ular oddiy yo‘lovchilar ekan. U sekin o‘rnidan turib dedi:

— Bu savolga javob berish qiyin. Qisqasi, men sizlar sababli bu yerdaman, sizlar esa men sababli bu yerdasizlar.

94. Halva va tush

Afandi ikki hamrohi bilan safarda edi. Kechqurun ular bir oz halva topishdi, lekin u uch kishiga juda oz edi. Hamrohlari dedi:

— Kelinglar, hozir uxlaylik. Ertalab kim eng chiroyli tush ko‘rgan bo‘lsa, halva o‘shaniki.

Ertalab birinchisi aytdi:

— Men tushimda farishtalar meni osmonga olib chiqib, jannat bog‘larini ko‘rsatishganini ko‘rdim.

Ikkinchisi aytdi:

— Men esa tushimda dunyoning barcha podshohlari menga ta’zim qilib turganini ko‘rdim.

Navbat Afandiga keldi:

— Mening tushimga Xizr alayhissalom kirdi. U menga: «Ey Afandi, hamrohlaringdan biri osmonga, biri podshohlar saroyiga ketib qoldi. Ular endi qaytmaydi. Tur, halvani ye», dedi. Men ham buyruqni bajarib, turib halvani yeb qo‘ydim.

95. Yo‘l qayerga boradi?

Bir yo‘lovchi chorrahada Afandidan so‘radi:

— Afandi, mana bu yo‘l qayerga boradi?

— Hech qayerga bormaydi, — dedi Afandi. — Men necha yildan beri ko‘raman, doim shu joyida yotibdi.

96. Inshaalloh

Afandi bir kuni xotiniga:

— Ertaga bozorga borib, eshak sotib olaman, — dedi.

Xotini:

— Afandi, «inshaalloh» deng, — dedi.

— Nimasiga «inshaalloh»? Pul cho‘ntagimda, eshak bozorda. Boraman-u, olaman.

Ertasi kuni Afandi bozorga yo‘l oldi. Yo‘lda uni qaroqchilar talab, pulini olib qo‘yishdi. Ustiga-ustak, kuchli yomg‘ir quyib, jiqqa ho‘l bo‘ldi, loyga yiqildi. Kechasi uyiga zo‘rg‘a yetib, eshikni taqillatdi. Xotini so‘radi:

— Kim u?

— Men, inshaalloh, — dedi Afandi.

97. Kemada

Afandi kemada suzib ketayotganda kuchli bo‘ron turdi. Yo‘lovchilar qo‘rquvdan duo qila boshlashdi. Biri: «Xudoyim, bu balodan qutqarsang, uyimni sotib, sadaqa qilaman», dedi. Boshqasi: «Bog‘imni vaqf qilaman», dedi. Yana biri: «Butun molimni kambag‘allarga bo‘lib beraman», dedi.

Shu payt bo‘ron biroz pasayib, uzoqdan qirg‘oq ko‘rindi. Afandi qichqirdi:

— To‘xtanglar, ko‘p va’da bermanglar! Mana, qirg‘oq ko‘rinib qoldi!

98. Tog‘ kelmasa

Afandi odamlarga bir mo‘jiza ko‘rsataman deb maqtandi:

— Men tog‘ni o‘z oldimga chaqiraman!

Odamlar yig‘ilishdi. Afandi tog‘ga qarab baland ovoz bilan:

— Ey tog‘, men tomonga kel! — dedi.

Tog‘ joyidan qimirlamadi. Afandi yana ikki marta chaqirdi. Tog‘ baribir kelmadi. Shunda Afandi o‘rnidan turib, tog‘ tomonga yura boshladi.

— Afandi, qayerga? — deyishdi odamlar.

— Men kibrli odam emasman, — dedi Afandi. — Tog‘ menga kelmasa, men toqqa boraman.

99. Bir soatlik yo‘l

Bir yo‘lovchi Afandidan so‘radi:

— Afandi, qo‘shni qishloqqacha qancha yo‘l bor?

Afandi indamadi. Yo‘lovchi ranjib, yo‘lida davom etdi. U bir necha qadam yurgach, Afandi orqasidan qichqirdi:

— Bir soatlik yo‘l!

— Nega avval aytmadingiz? — dedi yo‘lovchi.

— Avval qanday tezlikda yurishingizni ko‘rmagan edim-da, — dedi Afandi.

100. Teskari quduq

Afandi umrida birinchi marta katta shaharga keldi va baland bir minorani ko‘rib, uzoq tikilib qoldi. Qishloqqa qaytgach, qo‘shnilariga hikoya qildi:

— Shaharda bir ajoyib narsa ko‘rdim. Ular quduqni teskari qilib, osmonga qaratib qo‘yishibdi!