Imtihonga tayyorlanish davrida fikr ko‘pincha yetishmayotgan narsalarga qaratiladi: «Bu mavzuni bilmayman», «Vaqtim yetmayapti», «Mening sharoitim yomon», «Boshqalarning repetitori yaxshiroq». Bu fikrlar asta-sekin ruhni og‘irlashtiradi. Bunday paytda bitta oddiy, lekin kuchli odat yordam beradi — shukr qilish.

Shukr — bor narsani ko‘rish va qadrlash. Sizda nimalar bor? Ehtimol, sizni qo‘llab-quvvatlaydigan oila. O‘qish imkoniyati — dunyoning ko‘p joylarida bolalar maktabga bora olmaydi. Sog‘lik. O‘qituvchilar. Bepul darslar va test platformalari. Kitoblar. Do‘stlar. Ertalab turib, yangi kun boshlash imkoniyati. Bular oddiy tuyulishi mumkin, lekin ular — boylik.

Shukr qilish haqidagi ijobiy psixologiya tadqiqotlari muntazam minnatdorlik mashqlari ba’zi odamlarda kayfiyat va umumiy qoniqishni yaxshilashi mumkinligini ko‘rsatgan. Bu sehr emas va hamma muammolarni hal qilmaydi, lekin u fikrni «nima yo‘q» dan «nima bor» ga burishga yordam beradi. Bu esa o‘z navbatida xavotirni kamaytirib, harakatga kuch beradi. Ko‘p dinlar va an’analarda ham, jumladan, bizning madaniyatimizda ham shukr qadimdan ezgu fazilat hisoblangan.

Shukr odatini qanday shakllantirish mumkin? Eng oddiy usul — har kuni kechqurun uchta minnatdor bo‘lgan narsangizni yozish. Ular katta bo‘lishi shart emas: «Bugun onam mazali osh pishirdi», «Bugun bitta qiyin masalani o‘zim yechdim», «Bugun do‘stim menga yordam berdi». Bir necha haftadan keyin siz kun davomida ham yaxshi narsalarni ko‘proq seza boshlaysiz.

Shukr bilan birga o‘zingizga mehr ham kerak. Ko‘p yoshlar o‘zlariga juda qattiq: har bir xato uchun o‘zlarini ayblaydi, har bir past ball uchun o‘zlarini haqoratlaydi. «Men ahmoqman», «Men hech narsaga yaramayman». Siz eng yaqin do‘stingizga bunday gaplarni aytarmidingiz? Yo‘q, albatta. Do‘stingiz yiqilsa, siz unga «Hechqisi yo‘q, keyingi safar yaxshiroq bo‘ladi, men senga ishonaman» deysiz. O‘zingizga ham shunday gapiring.

O‘zingizga mehr — o‘zingizni oqlash yoki dangasalikka yo‘l qo‘yish emas. Bu xatolaringizni tan olib, ularni tuzatishga harakat qilish, lekin buni o‘zingizni hurmat qilgan holda qilish. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, o‘ziga mehr bilan munosabatda bo‘lgan odamlar ko‘pincha muvaffaqiyatsizlikdan keyin tezroq tiklanadi va harakatni davom ettirishga ko‘proq moyil bo‘ladi. Qattiq tanqid esa ko‘pincha qo‘rquv va keyinga surishga olib keladi.

Shukrni so‘z bilan ham ifoda eting. Ota-onangizga, sizga dars bergan o‘qituvchiga, masala tushuntirib bergan do‘stingizga «rahmat» deyishni unutmang. Ba’zan bir og‘iz samimiy minnatdorlik so‘zi odamning butun kunini yoritadi — va sizning ham. Imtihonga tayyorgarlik yolg‘iz kurash emas: atrofingizda sizga yordam berayotgan ko‘p odamlar bor. Ularni ko‘rish va qadrlash sizni yolg‘izlik tuyg‘usidan qutqaradi va yo‘lingizga kuch qo‘shadi.

Va oxirida — o‘zingizni mukofotlang. Haftalik maqsadni bajardingizmi? O‘zingizga kichik sovg‘a qiling: sevimli taom, do‘stlar bilan sayr, sevimli film. Mukofot sizning mehnatingizni tan oladi va keyingi haftaga kuch beradi.

Bugun qiling:

1. Bugun kechqurun minnatdor bo‘lgan uchta narsangizni yozing — va buni bir hafta davom ettiring.

2. O‘zingiz haqingizda aytgan bitta qattiq gapni eslang va uni do‘stingizga aytadigandek mehribon gapga almashtiring.

3. Bu haftalik maqsadingizni bajarsangiz, o‘zingizga qanday mukofot berishingizni hozirdan belgilang.