Hikmatlar: kamtarlik va kibr haqida

Navoiy yuksak lavozimlarda bo‘lgani holda o‘zini oddiy tutgani bilan tanilgan. U kibrni barcha illatlarning boshi, kamtarlikni esa barcha fazilatlarning bezagi deb biladi.

37. Kamtarlik — ulug‘larning bezagi. Mevali shox yerga egiladi, quruq shox osmonga qarab turadi.

Haqiqatan ko‘p narsa biladigan odam o‘z bilimini ko‘z-ko‘z qilmaydi; u yana qancha bilmasligini biladi.

38. Takabburning boshi ko‘kka yetgandek tuyuladi, ammo odamlar ko‘nglida uning joyi yo‘q.

Hurmatni talab qilib olib bo‘lmaydi — u faqat muomala bilan topiladi.

39. Kibr — o‘zini katta ko‘rish, odamlarni kichik ko‘rish. Bunday odamni xalq ham kichik ko‘radi.

Farrosh bilan direktorga bir xil hurmat bilan salomlashing. Odamni lavozimiga qarab emas, insonligiga qarab hurmat qiling.

40. Mansab — o‘tkinchi kiyim. Uni kiygan kun o‘zingni yo‘qotma, yechgan kun ham xijolat chekma.

Lavozim ketadi, odamlarga qilgan muomalangiz esa xotiralarda qoladi.

41. O‘zingni maqtama — maqtovga loyiq bo‘lsang, odamlar o‘zi maqtaydi.

Ishingiz o‘zi gapirsin. O‘zini maqtagan odamning gapiga odamlar ishonmay qo‘yadi.

42. Boshqalarning aybini qidirgan o‘z aybini ko‘rmaydi. Avval o‘z ko‘zingdagi xashakni ol.

Boshqani tanqid qilishdan oldin o‘zingizga xuddi shu savolni bering.

43. Ulug‘lik baland tovushda emas, ezgu ishda.

Bahsda ovozini ko‘targan odam emas, dalil keltirgan odam yutadi.

44. Kim kamtar bo‘lsa, uni Haq ulug‘ qiladi; kim o‘zini ulug‘ tutsa, vaqt uni pastga uradi.

Tarix yuksalgan va qulagan odamlarga to‘la. Ularning ko‘pchiligini qulatgan narsa — kibr.

45. Hasad qilgan — o‘zini yeydi. Hasadgo‘yning azobi uchun boshqa jazo kerak emas.

Birovning yutug‘i sizning yutug‘ingizni kamaytirmaydi. Hasad o‘rniga undan o‘rganing.

Ibratli hikoyat (Sharq rivoyatlaridan). Bir kemada mag‘rur olim suzib ketayotgan ekan. U kemachidan: «Sarf-nahvni bilasanmi?» — deb so‘rabdi. «Yo‘q», — debdi kemachi. «Umringning yarmi bekorga ketibdi», — debdi olim. Birozdan keyin bo‘ron turib, kema cho‘ka boshlabdi. Kemachi olimdan so‘rabdi: «Suzishni bilasizmi?» — «Yo‘q». — «Unda umringizning hammasi bekorga ketadigan bo‘ldi». Bu hikoyatning ma’nosi: har kimning bilimi o‘z o‘rnida qimmat, o‘zgani kamsitgan odam o‘zi kamsitiladi.