Sherxon o‘limidan va Maugli o‘rmonga qaytganidan keyin ko‘p yillar o‘tdi. Ota Bo‘ri va Ona Bo‘ri qarib vafot etishdi, Maugli ularni g‘orga ko‘mib, ustiga tosh qo‘yib, ular uchun Motam qo‘shig‘ini aytdi. Balu juda qarib, bukchayib qolgan edi. Hatto temir asabli Bagira ham avvalgidek tez ov qilolmasdi. Akela esa yoshi o‘tganidan kulrang bo‘ri emas, sutdek oq bo‘lib qolgan edi. U qovurg‘alari chiqib qolgan, Maugli unga ov qilib berardi.

Sioni To‘dasi esa endi yana kuchli edi: qirqqa yaqin yosh, oyog‘i chaqqon, besh yoshli bo‘rilar. Akela ularga Ozod xalqqa yarasha O‘rmon Qonunini o‘rgatgan edi. Maugli To‘da sardori emasdi, lekin hamma uni O‘rmon Xo‘jayini deb tan olardi.

Bir kuni kechqurun Maugli o‘z g‘orida, bo‘ri birodarlari bilan dam olayotgan edi. Shunda pastdagi daradan dahshatli uvillash eshitildi. Bu «Feo» — yo‘lbarsdan ham kattaroq xavf bo‘lsa, shoqol chiqaradigan ovoz edi.

— Bu Feo, — dedi Kulrang birodar. — Bu ov chaqirig‘i emas. Bu ogohlantirish.

Ko‘p o‘tmay butalar shitirladi va To‘da yig‘ilgan Kengash Qoyasiga bir bo‘ri sudralib keldi. U oriq, terisi yirtilgan, bir oyog‘idan qon oqardi. Bu begona bo‘ri — yolg‘iz yashovchi, Von-tolla edi.

— Yaxshi ov! Kim sizni boshqaradi? — dedi u.

— Yaxshi ov! Men — Akela, — dedi oq bo‘ri. — Gapir.

— Dhole! Dekkandan kelgan qizil itlar! Qotillar! — dedi Von-tolla. — Ular janubdan kelyapti. Ular Dekkanda o‘yin qolmaganini aytishdi va yo‘lda hamma narsani o‘ldirishyapti. Bu oy boshida mening ham to‘rtta bolam, xotinim va men bor edi. Biz o‘rmonda baxtli yashardik. Ular kelib, hammasini o‘ldirishdi. Men faqat bir oyog‘im bilan qochib qoldim. Ular ortimdan keladi. Ular ko‘p — yuzlab, yuzlab!

O‘rmonda yo‘lbarsdan ham qo‘rqmaydigan, hatto fil ham yo‘lini bo‘shatadigan maxluqlar — dhole, ya’ni qizil itlar. Ular bo‘rilarga qaraganda kichikroq, lekin juda kuchli va hech qachon to‘xtamaydi. Ular yuz-yuz bo‘lib ov qilishadi, va ularning yo‘lida hamma narsa yo‘q bo‘ladi. Hatto bo‘rilar ham ularning nomini eshitganda qaltiraydi.

— Ular nechta? — so‘radi Maugli.

— Men sanab bo‘lmadim, — dedi Von-tolla. — Lekin, birodar, ular ko‘p — yuzlab. Va ularning orasida keksa itlar ham, yoshlari ham bor. Ular ikki kechadan keyin shu yerda bo‘ladi.

To‘da sukut saqladi. Hamma bilardi: qizil itlarga qarshi chiqish — o‘lim degani.

— Qochaylik, — dedi bir yosh bo‘ri. — Qizil itlar o‘tib ketguncha, shimolga ketaylik.

Lekin Akela boshini ko‘tardi:

— Qochish? Bu bizning o‘rmonimiz. Bu bizning bolalarimizning joyi. Kim qochadi? Ularni o‘z yo‘llarini davom ettirishga qo‘yib bermaymiz.

— Akela haqli, — dedi Maugli. — Men sizlar bilan birga jang qilaman. Men odam bo‘lishim mumkin, lekin bu tunda men bo‘riman. Mening kuchim ham, pichog‘im ham sizniki.

To‘da qichqirib, quvonch bilan javob berdi. Lekin Maugli bilardi: kuch bilan qizil itlarni yengib bo‘lmaydi. Ular juda ko‘p edi. Ayyorlik kerak edi.

U o‘rmon bo‘ylab yugurib, Kaaning oldiga bordi. Kaa endi juda keksa va juda ayyor edi. U teri almashtirib, Vaynganga yonidagi issiq toshda yotardi.

— Ssss, — dedi Kaa. — Nima gap, kichkina birodar? Sening yuzing jang qiladigan odamnikiga o‘xshaydi.

Maugli unga hammasini aytib berdi. Kaa uzoq jim qoldi. Uning ko‘zlari yarim yumiq, u o‘ylardi. U ming yildan beri o‘rmonda yashayotgandek tuyulardi va o‘rmondagi hamma narsani bilardi.

— Men hech qachon bo‘ri bo‘lmaganman, — dedi u nihoyat, — lekin yoshligimda ko‘p narsani ko‘rganman. Qizil itlarni kuch bilan yengib bo‘lmaydi. Lekin ularni boshqa narsa bilan yengish mumkin. Esingdami, Vaynganga daryosi Tosh Odamlar yashaydigan qoyalar ostidan o‘tadi?

— Tosh Odamlar? — dedi Maugli. — Asalarilarmi?

— Ha. Kichik Xalq — qoyalardagi yovvoyi asalarilar. Ular yuz yillardan beri u yerda yashaydi. Butun qoyalar ularning uyasi bilan qoplangan. U yerga hech kim kirmaydi: na fil, na yo‘lbars, na bo‘ri. Qizil itlarni o‘sha yerga olib borsang...

Maugli tushundi. Uning ko‘zlari yonib ketdi.

— Va keyin daryo! Asalarilardan qochgan itlar suvga sakraydi. Daryo ularni pastga olib ketadi. Bo‘rilar esa pastda ularni kutib turadi!

— Sen ayyorsan, kichkina birodar, — dedi Kaa. — Lekin bu juda xavfli. Agar asalarilar seni ushlab olsa, sen ham o‘lasan. Men senga suvda yordam beraman. Lekin qoyadan sakrashni o‘zing qilishing kerak.

Maugli Asalari qoyalariga bordi. U yerda havo og‘ir, asal hidiga to‘la edi. Qoyalar orasida eski, qurigan asal uyalari, o‘lik hayvonlarning suyaklari yotardi. Bu yerga adashib kirgan hayvonlar qaytib chiqa olmasdi. Maugli ehtiyotkorlik bilan joyni o‘rgandi va daryoga sakraladigan joyni tanladi. Keyin u To‘daga qaytib, rejani aytdi.

— Qizil itlar Vaynganga daryosi bo‘ylab keladi, — dedi u. — Men ularni qoyalarga olib boraman. Siz esa daryo pastida, sayoz joyda kuting. Ular suvdan chiqqanda, ular charchagan, asalarilar chaqqan va hayron bo‘ladi. O‘shanda ularga hujum qiling.

Ertasi kuni kechqurun qizil itlar keldi. Maugli ularni daraxt ustidan kuzatdi. Ular haqiqatan ham ko‘p edi — ikki yuz, balki undan ham ko‘p. Qizil, kichik, keng ko‘krakli itlar oyoq-qo‘llarini tinmay qimirlatib, shoshilib yugurishardi. Ularning boshlig‘i — katta, qizil it — oldinda borardi.

Maugli daraxt shoxida o‘tirib, oyoqlarini osiltirib, ularni masxara qila boshladi.

— Hey, qizil itlar! Siz qayerdan keldingiz? Sizlarda dum ham yo‘q — xuddi kalamushlar kabi! Sizning onalaringiz qurbaqa bo‘lgan!

Qizil itlar to‘xtab, unga qarashdi. Ular odam ko‘rmagan edi va uni masxara qilayotganini tushunishdi. Ular daraxt atrofida to‘planib, sakrab, uvillashdi.

Maugli pastga engashib, boshliqning dumini ushladi va uni yuqoriga tortdi. Keyin pichoq bilan dumining uchini kesib tashladi va itni yerga tashladi.

— Mana, endi sen ham dumsiz, — dedi u.

Itlar g‘azabdan aqlini yo‘qotishdi. Ular endi Mauglini o‘ldirmaguncha to‘xtamasliklari aniq edi. Maugli esa ularni daraxt ustidan sekin-asta olib boraverdi. Kechqurun bo‘lganda u daraxtdan tushib, yugurdi. Qizil itlar uning ortidan quvladi.

U shunchalik tez yugurardiki, itlar uni ko‘rib turardi, lekin ushlay olmasdi. U daryo bo‘ylab yugurib, Asalari qoyalariga yetdi. U yerda u to‘xtadi, chuqur nafas oldi va to‘g‘ri qoyalar orasidan, eng xavfli joydan yugurib o‘tdi. Oyoqlari ostida qurigan uyalar sinardi. Asalarilar uyg‘ondi.

Ularning g‘uvillashi xuddi daryo shovqinidek kuchayib ketdi. Maugli qoya chetiga yetib, daryoga sakradi. Uning ortidan yugurib kelgan qizil itlar esa asalarilar bulutining o‘rtasida qoldi.

Maugli suvga tushdi. Bir zumda Kaaning kuchli tanasi uni o‘rab oldi va suvdan ko‘tarib chiqardi.

— Sho‘ng‘i! — dedi Kaa. — Asalarilar suvga kirmaydi.

Maugli sho‘ng‘idi va suv ostida qoldi. U boshini chiqarganida, itlarning dahshatli faryodini eshitdi. Asalarilar ularni qora bulut kabi o‘rab olgan edi. Itlar qoyalar orasida g‘azab bilan aylanib, keyin bir-birini itarib, daryoga sakrashdi. Ko‘plari qoyalarda qoldi. Qolganlari suvga tushib, daryo oqimiga tushib qolishdi.

Daryo ularni pastga, bo‘rilar kutib turgan sayoz joyga olib bordi. Maugli ham ular bilan birga suzib, pichog‘i bilan ularni urib borardi.

Qizil itlar sayoz joyga chiqishganda, bo‘rilar ularga hujum qilishdi. Bu dahshatli jang edi. Charchagan, asalarilar chaqqan itlar ham juda kuchli edi va ular ham jang qila olishardi. Har tomondan qichqiriq, uvillash, tishlarning qarsillashi eshitilardi. Daryo qonga bo‘yaldi.

Maugli bo‘rilar o‘rtasida jang qilardi. Uning pichog‘i qorong‘ilikda yaltirab, har tomonga urardi. Qizil itlar uni ham, bo‘rilarni ham tishlashardi. Lekin bo‘rilar o‘z uylari uchun jang qilishardi va ular orqaga chekinmadilar.

Von-tolla, o‘sha begona bo‘ri, uch oyog‘i bilan jang qilardi. U qizil itlarning boshlig‘ini topib, uni o‘ldirdi va o‘zi ham yarador bo‘lib yiqildi.

— Men o‘z qarzimni to‘ladim, — dedi u Maugliga. — Endi o‘lishim mumkin.

Va u o‘ldi.

Nihoyat qizil itlar qochishdi. Ulardan juda kam qismi tirik qoldi va ular janubga, Dekkanga qochib ketishdi. Ular endi hech qachon bu o‘rmonga qaytib kelmasdi.

Maugli jang maydonini aylanib chiqdi. Ko‘p bo‘rilar yaralangan edi, ba’zilari o‘lgan edi. Ammo To‘da g‘alaba qozongan edi.

Shu payt u qo‘lida bir og‘ir narsa sezdi. Qarasa, Akela uning oyoqlariga yiqilgan edi. Keksa oq bo‘ri butunlay qonga belangan edi, uning atrofida o‘lik qizil itlar yotardi.

— Akela! — dedi Maugli tiz cho‘kib.

— Bu mening oxirgi jangim, kichkina birodar, — dedi Akela zaif ovozda. — Men buni bilardim. Men qarib qolgan edim. Lekin men qo‘rqoqdek emas, jangda o‘lyapman. Bu yaxshi o‘lim.

Maugli uning boshini tizzasiga qo‘ydi va jarohatlarini ko‘rdi. Uning yuragi og‘ridi.

— Sen meni qutqarding, — dedi Akela. — O‘sha kuni, Kengash Qoyasida, Qizil gul bilan. Endi men senga bir narsa aytaman, eshit. Sen odamsan. Biz buni doim bilardik. Bu kecha sen bo‘ri bo‘lding, lekin sen baribir odamsan. Vaqt keladi, sen o‘z xalqingga qaytasan. Men buni bilaman. Qaytganingda bizni unutma.

— Men hech qachon odamlarga qaytmayman, — dedi Maugli. — Ular meni haydashdi. Men o‘rmonniman.

— Yo‘q, kichkina birodar. Sen ketasan. Har bir narsaning o‘z vaqti bor. Qachonki o‘rmon seni haydamasa, sen o‘zing ketasan. Lekin men buni ko‘rmayman. Endi, kichkina birodar, meni turg‘iz. Men ham Sioni To‘dasining sardori edim.

Maugli uni ehtiyotkorlik bilan ko‘tardi. Akela oyoqqa turdi, boshini osmonga ko‘tarib, oxirgi marta O‘lim qo‘shig‘ini uvilladi — sardor o‘lganda aytiladigan qo‘shiqni. Bu ovoz o‘rmon bo‘ylab yangradi. Keyin u Mauglining qo‘lidan sirg‘alib, yerga yiqildi va jim bo‘ldi.

Maugli uzoq vaqt uning yonida o‘tirdi. Tong otdi. Kunduzgi qushlar sayradi. Maugli o‘rnidan turdi va Akelaning jasadini yassi toshga yotqizdi.

Bo‘rilar atrofga to‘planishdi.

— Endi kim sardor bo‘ladi? — so‘rashdi ular.

Maugli javob bermadi. U faqat Akelaga qarab turardi va yig‘lardi. Ko‘z yoshlari sekin, achchiq oqardi.

— Biz yana Ozod xalqmiz, — dedi u nihoyat. — Va bu Akelaning sovg‘asi.