Tom ertalab uyg‘onib, qayerda ekanini dastlab tushunmadi. U o‘tirib, ko‘zlarini ishqaladi va atrofga qaradi. Keyin hammasini esladi. Sovuq, kulrang tong edi, o‘rmonning tinch sukunatida ajib bir osudalik bor edi. Hech bir barg qimirlamasdi. Gulxanni yupqa oq kul qoplagan edi. Jo va Gek hamon uxlardi.

O‘rmonda qushlar uyg‘ondi. Bir qizilishton taqillay boshladi. Kulrang tuman sekin tarqaldi. Bir yashil qurt shudring bargidan sudralib keldi va Tomning oyog‘iga chiqdi. Tom uni nafas olmasdan kuzatdi: xalq ishonchiga ko‘ra, bu yangi kiyim olishning belgisi edi. Keyin chumolilar kolonnasi ish bilan o‘tdi, qo‘ng‘izlar, qushlar, sincap... Butun tabiat uyg‘onib, harakatga kelgan edi.

Tom boshqa qaroqchilarni uyg‘otdi va ular qichqirib, qirg‘oqqa yugurishdi. Bir daqiqadan so‘ng ular yechinib, oppoq sayozlikning tiniq suvida bir-birlarini quvlab, suv sachratishardi. Ularda qishloqni sog‘inish yo‘q edi. Daryo kechasi solni olib ketgan edi, ammo bu ularni quvontirdi: endi tsivilizatsiya bilan aloqa uzilgan, ortga yo‘l yo‘q edi.

Ular baliq tutishdi va olov ustida qovurishdi. Ochiq havoda, cho‘milishdan keyin, ochlikdan qovurilgan baliq hech qachon bunchalik mazali bo‘lmagan edi. Keyin ular orolni o‘rganishga kirishdilar. Butun orolni aylanib chiqishdi: uning uzunligi uch mil, kengligi chorak mil edi. Qirg‘oqqa eng yaqin joyda kengligi ikki yuz yarddan oshmaydigan tor kanal bor edi. Ular har soatda cho‘milishardi va lager joyiga tushdan keyin qaytib kelishdi.

Ular soyada o‘tirib, gaplasha boshladilar. Lekin suhbat tez so‘ndi. O‘rmonning sukunati, tinchlik va yolg‘izlik ularning ruhiga ta’sir qila boshladi. Ular o‘ylanib qolishdi. Qandaydir noaniq orzu — bu uy sog‘inchining boshlanishi edi. Hatto Gek ham eshik zinapoyalari va bo‘sh bochkalarni eslardi. Ammo hamma o‘z zaifligidan uyalardi va hech kim buni aytishga jur’at etmadi.

Birdan uzoqdan g‘alati, bo‘g‘iq tovush eshitildi. Keyin yana bir. Bolalar sakrab turishdi va bir-birlariga qarashdi.

— Bu nima? — shivirladi Jo.

— Bilmayman, — pichirladi Tom.

— Momaqaldiroq emas, — dedi Gek qo‘rquv bilan.

— Jim! Tinglang!

Bo‘g‘iq gumburlash yana eshitildi.

— Yuringlar, ko‘raylik.

Ular sakrab turib, qishloq tomondagi qirg‘oqqa yugurishdi. Butalarni ochib, suv yuzasiga qarashdi. Kichik paroxod qishloqdan bir mil pastda oqimda suzib borardi. Uning keng palubasi odamlarga to‘la edi. Atrofida ko‘plab qayiqlar suzar yoki oqim bilan yurardi, ammo bolalar ulardagi odamlar nima qilayotganini aniqlay olishmadi. Birdan paroxod yonidan katta oq tutun chiqdi va yana o‘sha bo‘g‘iq gumburlash eshitildi.

— Bilaman! — qichqirdi Tom. — Kimdir cho‘kib ketgan!

— Ha, shunday, — dedi Gek. — O‘tgan yozda Bill Tyorner cho‘kkanda ham shunday qilishgan. Suv ustida to‘p otishadi, shunda jasad yuqoriga chiqadi. Yana non bo‘lagiga simob solib, suvda qo‘yib yuborishadi, u cho‘kkan odam yotgan joyga suzib borib, o‘sha yerda to‘xtaydi.

— Kim cho‘kdi ekan? — dedi Jo.

Bolalar uzoq vaqt kuzatib turishdi. Birdan Tomning miyasida bir fikr chaqnadi va u qichqirdi:

— Bolalar, men kim cho‘kkanini bilaman! Biz!

Ular bir lahzada qahramonga aylandilar. Mana g‘alaba! Ularni sog‘inishyapti, ular uchun motam tutishyapti, ular tufayli yuraklar ezilyapti, ko‘z yoshlar to‘kilyapti. Bu mutlaqo ajoyib edi. Qaroqchi bo‘lishga arzirdi!

Kech kirganda, paroxod odatdagi ishiga qaytdi, qayiqlar g‘oyib bo‘ldi. Qaroqchilar lagerga qaytishdi. Ular yangi ulug‘liklaridan quvonib, kechki ovqatni tayyorlashdi. Keyin ular o‘zlari haqida qishloqda nima deyishayotganini tasavvur qilishdi, qanday qayg‘u ekanini o‘ylab, maqtanishdi.

Ammo tun kirib, gulxan atrofida jim o‘tirishganda, quvonch so‘na boshladi. Tom va Jo uyda kimdir ular uchun yig‘layotganini o‘ylab, xavotirga tushishdi. Jo ehtiyotkorlik bilan: «Balki tsivilizatsiyaga qaytish kerakdir... hozir emas, lekin...» deb gap boshladi. Tom uni masxara qildi va Jo darhol tushuntirishga shoshildi.

Gek uxlab qoldi. Keyin Jo ham uxladi. Tom esa tirsagiga tayanib, ularni uzoq kuzatib yotdi. Nihoyat u sekin turdi, cho‘ntagidan bir necha bo‘lak oq chinor po‘stlog‘ini chiqardi, qizil tosh bilan ularga nimadir yozdi. Bittasini kurtkasining cho‘ntagiga soldi, ikkinchisini Joning shlyapasiga qo‘ydi, ichiga ham o‘zining eng qimmatli xazinalarini — bo‘r bo‘lagi, rezina to‘p, uchta qarmoq ilgagi va bitta billur sharni joyladi. Keyin u oyoq uchida daraxtlar orasiga yo‘l oldi va qum sayozlik tomon yugurdi.