Bir ming o‘n sakkiz
Tong otayotganda Doniyor tomda o‘tirib, Alining usturlobiga qaradi.
— Ruxsat bersangiz, ushlab ko‘raymi? — so‘radi u.
Ali uni uzatdi. Doniyorning barmoqlari sovuq mis gardishga tegdi. Ko‘zlari yana qorong‘ilashdi.
— Doniyor! Vitrinani ochmagin, deyishgan-ku!
U ko‘zini ochdi. Uning oldida Dilbar opa va Kamola turishardi. Muzey zalida kunduzgi yorug‘lik, turistlar va fotoapparat shiqirlashi. Uning qo‘li hamon usturlob nusxasining gardishida edi.
— Kechirasiz, — dedi u va qo‘lini tortib oldi. Keyin, o‘zi ham kutmagan holda, so‘radi: — Dilbar opa, Ulug‘bekning yulduzlar jadvalida nechta yulduz bor?
Gid hayron bo‘lib unga qaradi. Butun ekskursiya davomida savol bermagan bola birinchi marta qiziqib qolgan edi.
— Bir ming o‘n sakkizta, — dedi u. — «Ziji jadidi Ko‘ragoniy»da. Bu jadvalni Ulug‘bek Ali Qushchi va boshqa olimlar bilan birga tuzgan. Keyinchalik u Yevropada ham tarjima qilingan.
Doniyor jilmaydi. O‘sha bir ming o‘n sakkiz yulduzdan ba’zilari, ehtimol, u tomda o‘tirgan kechasi o‘lchangandir.
Uyga qaytayotgan avtobusda u telefonida o‘yin o‘ynamadi. Rasadxona haqida o‘qib ketdi. Sinfdoshlari uni tanimay qolishdi. Kechqurun esa, uyida, u balkonga chiqib, osmonning chetida porlab turgan yorqin oq nuqtani topdi.
— Zuhra, — dedi u sekin. Olti yuz yil oldin bu sayyorani kimdir uning yonida turib, mis usturlob bilan o‘lchagan edi.