Ko‘p yoshlar «motivatsiyam yo‘q» deb shikoyat qiladi. Ular motivatsiyani kutadi: ilhom kelsa, kayfiyat yaxshi bo‘lsa, o‘qishga o‘tiraman. Lekin motivatsiya — ob-havoga o‘xshaydi: bugun quyoshli, ertaga yomg‘irli. Agar faqat quyoshli kunlarda yo‘lga chiqsangiz, manzilga hech qachon yetmaysiz. Intizom esa — yomg‘irda ham yo‘lga chiqish uchun soyabon.

Motivatsiya — biror ishni qilish istagi. U kuchli his-tuyg‘u: yangi yil boshida, ruhlantiruvchi video ko‘rgandan keyin, do‘stingiz yaxshi natija olganini eshitganda paydo bo‘ladi. Lekin u tez so‘nadi. Intizom esa — istak bo‘lmaganda ham qilish kerak bo‘lgan ishni qilish qobiliyati. U his-tuyg‘uga emas, qaror va odatga tayanadi.

Bu motivatsiya keraksiz degani emas. Motivatsiya boshlash uchun yaxshi — u sizni harakatga keltiradi, reja tuzishga undaydi. Lekin davom ettirish uchun intizom kerak. Eng yaxshi kombinatsiya: motivatsiya kuchli paytda tizim quring — reja, jadval, odatlar. Motivatsiya pasayganda esa tizim sizni olib boradi.

Qizig‘i, ko‘pincha motivatsiya harakatdan keyin keladi, oldin emas. Siz o‘qishga o‘tirishni istamaysiz, lekin baribir o‘tirib, birinchi masalani yechasiz. Ikkinchisi osonroq ketadi. O‘n daqiqadan keyin siz ishga kirishib ketgansiz va endi to‘xtashni istamaysiz. Bu «boshlash qoidasi»: istak bo‘lmasa ham, faqat besh daqiqa boshlang. Besh daqiqadan keyin to‘xtash huquqingiz bor. Ko‘pincha siz to‘xtamaysiz.

Intizomni qanday kuchaytirish mumkin? Birinchidan, qarorlar sonini kamaytiring. Har kuni «o‘qiymanmi yoki yo‘qmi?», «qachon o‘qiyman?», «nimani o‘qiyman?» deb o‘ylasangiz, har bir savol iroda talab qiladi. Jadval va reja bu savollarga oldindan javob beradi. Ikkinchidan, intizomni kichik narsalardan boshlang: o‘z vaqtida turish, to‘shakni yig‘ish, va’dani bajarish. Kichik intizom katta intizomga olib boradi. Uchinchidan, o‘zingizga bergan va’dalarni jiddiy qabul qiling. Agar «soat 16 da o‘tiraman» desangiz — o‘tiring. Har bir bajarilgan va’da o‘zingizga bo‘lgan ishonchni oshiradi.

Intizom — o‘zingizni qiynash emas. Ba’zilar intizomni qattiqqo‘llik, o‘zini jazolash deb tushunadi. Aslida intizom — o‘zingizga hurmat. Bu bugungi siz ertangi sizga g‘amxo‘rlik qilishi. Bugun bir soat o‘qisangiz, kelasi yilgi siz sizga minnatdor bo‘ladi. Intizomli odam qattiq emas — u aniq bo‘ladi: nima istayotganini biladi va unga qarab yuradi.

Og‘ir kunlar uchun oldindan «minimal kun» rejasini tuzib qo‘ying. Hayotda shunday kunlar bo‘ladi: kasal bo‘lasiz, to‘y yoki ma’raka bo‘ladi, mehmon keladi, kayfiyat juda yomon. Bunday kunlarda to‘liq rejani bajarish imkonsiz. Lekin butunlay to‘xtash ham shart emas. «Minimal kun» — bu eng og‘ir kunda ham bajara oladigan eng kichik ish: masalan, 10 ta test yoki 15 daqiqa kartochka. Uni bajarsangiz, zanjir uzilmaydi va ertasiga to‘liq rejaga qaytish ancha oson bo‘ladi.

Haftalik sharh ham intizomning muhim qismi. Har hafta oxirida, masalan yakshanba kechqurun, 15 daqiqa ajratib, o‘tgan haftaga qarang: qaysi kunlar rejaga amal qildingiz, qaysilari yo‘q va nega? Qaysi vaqtda eng samarali ishladingiz? Keyingi haftada nimani o‘zgartirasiz? Bu kichik odat sizni «oqim bilan suzib yurish»dan saqlaydi va rejangizni doim hayotingizga moslab turadi.

Andijonlik Gulnoza har yangi oy boshida katta motivatsiya bilan reja tuzar, lekin ikki haftadan keyin rejani tashlab qo‘yardi. Bir kun u boshqacha qildi: rejani kichraytirdi va bitta qoida qo‘ydi — kayfiyatdan qat’i nazar, har kuni soat 17 da stolga o‘tirib, kamida 15 daqiqa ishlash. Ba’zi kunlari faqat 15 daqiqa ishladi. Ko‘p kunlari esa ikki soatgacha cho‘zildi. Muhimi — u har kuni o‘tirdi. Olti oydan keyin u birinchi marta rejasini oxirigacha bajargan edi.

Bugun qiling:

1. Bugun o‘qishga istamasangiz ham «besh daqiqa qoidasi»ni qo‘llang va nima bo‘lganini yozing.

2. Har kuni bir xil vaqtda bajariladigan bitta «o‘tirish vaqti»ni belgilang.

3. O‘zingizga bitta kichik va’da bering va uni bugun albatta bajaring.