Maugli

Sioni tepaliklarida juda issiq oqshom edi. Ota Bo‘ri kunduzgi uyqudan uyg‘onib, kerishdi, esnadi va panjalarini birma-bir yozib, uyqusini haydadi. Ona Bo‘ri esa to‘rtta bolasining ustida katta kulrang tumshug‘ini qo‘yib yotardi. Bolalar g‘ingshib, qimirlashardi. Oy nuri g‘or og‘ziga tushib turardi.

— Uf, — dedi Ota Bo‘ri. — Yana ovga borish vaqti keldi.

U tepalikdan pastga tushmoqchi bo‘lib turganida, g‘or og‘zida bir soya paydo bo‘ldi va zaif ovoz chiyilladi:

— Omadingiz bo‘lsin, Bo‘rilar sardori! Olijanob bolalaringizga ham omad, oppoq tishlar bersin, dunyoda och qolmasinlar!

Bu shoqol Tabaqi edi — laganbardor. Hindiston bo‘rilari uni yomon ko‘rardi, chunki u hamma joyda fitna qilib yurar, qishloq axlatxonalaridagi eski latta va teri parchalarini yerdi. Lekin ular undan qo‘rqishardi ham: Tabaqi boshqalardan ko‘ra ko‘proq jinnilikka moyil edi, jinni bo‘lganda esa o‘rmonda hech kimdan qo‘rqmay, uchragan hammani tishlab yurardi.

— Kir, qara, — dedi Ota Bo‘ri sovuq. — Lekin bu yerda ovqat yo‘q.

— Bo‘ri uchun yo‘q, — dedi Tabaqi. — Lekin men kabi bechora uchun quruq suyak ham bayram.

U g‘orning orqasiga yugurib borib, eski bug‘u suyagini topdi va xursand bo‘lib kemira boshladi. Keyin ayyorlik bilan qo‘shib qo‘ydi:

— Katta xo‘jayin Sherxon ov joyini o‘zgartirdi. U kelgusi oyda shu tepaliklarda ov qiladi. O‘zi menga shunday dedi.

Sherxon — Vaynganga daryosi bo‘yida, yigirma mil narida yashaydigan yo‘lbars edi.

— Uning bunday huquqi yo‘q! — dedi Ota Bo‘ri g‘azab bilan. — O‘rmon Qonuniga ko‘ra, u ogohlantirmasdan ov joyini o‘zgartira olmaydi. U o‘n mil atrofdagi hamma o‘yinni qo‘rqitib yuboradi, men esa bu kunlarda ikki kishilik ov qilishim kerak!

— Uning onasi uni Lungri — Cho‘loq — deb bejiz atamagan, — dedi Ona Bo‘ri xotirjam. — U tug‘ilganidan bir oyog‘i oqsoq. Shuning uchun faqat qishloq mollarini o‘ldiradi. Endi Vaynganga qishloqlaridagi odamlar undan g‘azablangan, u esa bu yerga kelib, ularni bizning ustimizga boshlab keladi. Ular o‘rmonni yoqib, bizni izlashadi va biz bolalarimiz bilan qochishga majbur bo‘lamiz. Rahmat Sherxonga!

— Unga minnatdorchiligingizni aytaymi? — so‘radi Tabaqi.

— Yo‘qol! — dedi Ota Bo‘ri. — Yo‘qol va o‘z xo‘jayining bilan ov qil.

Tabaqi g‘oyib bo‘ldi. Shu payt pastdagi daradan yo‘lbarsning g‘azabli, quruq, xirillagan ovozi eshitildi. U hech narsa tutolmagan va buni butun o‘rmonga ma’lum qilayotgan edi.

— Tentak! — dedi Ota Bo‘ri. — Shunday shovqin bilan ovni boshlaydimi?

Lekin keyin ovoz o‘zgardi. Endi bu xirillash emas, balki qandaydir g‘ingshish edi. Bu ovoz har tomondan kelayotgandek tuyulardi.

— Odam! — dedi Ota Bo‘ri. — U odamni ovlayapti!

O‘rmon Qonuni hech qanday sababsiz odamni o‘ldirishni man qiladi. Agar hayvon odamni o‘ldirsa, ertami-kechmi oq odamlar fillarda, miltiqlar bilan, yuzlab qora tanli odamlar esa nog‘ora, raketa va mash’alalar bilan keladi. O‘shanda o‘rmondagi hamma azob chekadi. Hayvonlar bir-biriga aytishadi: odam eng zaif va himoyasiz maxluq, unga tegish yaramaydi. Bundan tashqari, odamxo‘rlar qo‘tir bo‘lib, tishlarini yo‘qotishadi, deyishadi.

Xirillash kuchayib, keyin birdan yo‘lbarsning g‘azabli bo‘kirig‘iga aylandi.

— U muvaffaqiyatsizlikka uchradi, — dedi Ona Bo‘ri. — Nima bo‘ldi?

Ota Bo‘ri bir necha qadam yugurib, Sherxonning butalar orasida g‘azab bilan nimanidir g‘ijimlayotganini eshitdi.

— Tentak qishloqdagilarning gulxaniga sakrab, oyog‘ini kuydiribdi, — dedi Ota Bo‘ri. — Tabaqi ham u bilan birga.

— Kimdir tepalikka chiqyapti, — dedi Ona Bo‘ri qulog‘ini ding qilib. — Tayyorlan.

Butalar shitirladi. Ota Bo‘ri sakrashga tayyorlanib, egildi. Agar siz uni kuzatganingizda, dunyodagi eng ajoyib narsani ko‘rgan bo‘lardingiz: u sakrashning o‘rtasida to‘xtadi. U kim ekanini ko‘rmasdan sakragan, keyin esa o‘zini to‘xtatishga uringan edi. Natijada u to‘rt-besh fut yuqoriga uchib, yana o‘sha joyga qo‘ndi.

— Odam! — dedi u. — Odam bolasi! Qara!

Uning oldida, past shoxni ushlab, qip-yalang‘och, jigarrang, endigina yura boshlagan bir bola turardi. U shunchalik yumshoq va kulgich ediki, kechasi bo‘ri g‘origa bunday mavjudot hech qachon kelmagan edi. U Ota Bo‘rining yuziga qarab kuldi.

— Bu odam bolasimi? — dedi Ona Bo‘ri. — Men hech qachon ko‘rmaganman. Uni bu yerga olib kel.

Ota Bo‘ri bolani tishlari bilan ehtiyotkorlik bilan ko‘tardi — bo‘ri tuxumni ham sindirmasdan og‘zida olib yura oladi — va uni bolalari orasiga qo‘ydi.

— Qanday kichkina! Qanday yalang‘och! Va qanday jasur! — dedi Ona Bo‘ri yumshoq. Bola bo‘ri bolalarini itarib, iliq teriga yaqinroq bo‘lishga harakat qilardi. — Qara, u boshqalar bilan birga ovqatlanyapti. Bu odam bolasi. Biror bo‘ri o‘z bolalari orasida odam bolasi borligi bilan maqtana oladimi?

Birdan g‘or og‘ziga oy nuri to‘sildi. Sherxonning katta, to‘rtburchak boshi va yelkalari g‘or og‘ziga kirib qoldi. Uning orqasida Tabaqi chiyillardi:

— Xo‘jayinim, u shu yerga kirdi!

— Sherxon bizni katta sharaf bilan ziyorat qilyapti, — dedi Ota Bo‘ri, lekin uning ko‘zlari g‘azabdan yonardi. — Sherxonga nima kerak?

— Mening o‘ljam. Odam bolasi shu yerga kirdi. Uning ota-onasi qochib ketdi. Uni menga bering.

Sherxon g‘orga kirolmasdi: g‘or juda tor edi. Uning yelkalari va old panjalari qisilib qolgan edi. Xuddi tor bochkaga kirmoqchi bo‘lgan odamdek.

— Bo‘rilar ozod xalq, — dedi Ota Bo‘ri. — Ular faqat To‘da sardorining buyrug‘ini bajaradi, chiziqli mol o‘ldiruvchining emas. Odam bolasi bizniki. Uni o‘ldirish yoki o‘ldirmaslik — biz hal qilamiz.

— Siz hal qilasizmi?! — bo‘kirdi Sherxon. — Bu sizning ishingizmi?! Men, Sherxon, sizga gapiryapman!

Yo‘lbarsning bo‘kirig‘i g‘orni momaqaldiroqdek titratdi. Ona Bo‘ri bolalarini qoldirib, oldinga otildi. Uning ko‘zlari qorong‘ilikda ikki yashil oydek yonardi.

— Men, Raksha — Iblis, senga javob beraman! Odam bolasi meniki, Lungri! U yashaydi, To‘da bilan yuguradi, To‘da bilan ov qiladi. Va oxirida, ko‘rib qo‘y, u seni ovlaydi! Endi yo‘qol, bo‘lmasa men seni qanday kelgan bo‘lsang, shundan ham cho‘loqroq qilib jo‘nataman! Yo‘qol, kuygan oyoqli o‘tin ovchisi!

Ota Bo‘ri hayratda qoldi. U Ona Bo‘rini Sherxonga qarshi to‘qqiz bo‘ri bilan jang qilib, qiyinchilik bilan qo‘lga kiritganini unutgan edi. Ona Bo‘rini «Iblis» deb atashlari bejiz emas edi.

Sherxon Ona Bo‘riga qarshi chiqa olishi mumkin edi, lekin Ota Bo‘riga emas, ayniqsa tor g‘orda. U bo‘kirib orqaga chiqdi.

— Har bir it o‘z hovlisida akillaydi! — dedi u. — Ko‘ramiz, To‘da bu odam bolasi haqida nima deydi. U meniki va oxir-oqibat mening tishlarimga tushadi, ey o‘g‘ri dumli bo‘rilar!

Ona Bo‘ri hansirab bolalari orasiga yotdi.

— Sherxon haq, — dedi Ota Bo‘ri. — Bolani To‘daga ko‘rsatishimiz kerak. Uni saqlab qolasanmi, ona?

— Saqlab qolaman! — dedi u. — U kechasi yalang‘och, och va yolg‘iz keldi, lekin qo‘rqmadi. Qara, u bolalarimdan birini chetga itarib qo‘ydi. O‘sha cho‘loq qassob uni o‘ldirib, Vaynganga bo‘ylab qochib ketardi, qishloqdagilar esa bizning g‘orlarimizni ovlashardi. Saqlab qolaman! Yot, qurbaqacham. Ey, Maugli — chunki men seni Maugli, qurbaqa deb atayman, — vaqt keladi, sen Sherxonni ovlaysan, u seni ovlaganidek.

O‘rmon Qonuniga ko‘ra, bo‘ri bolalari yura boshlagach, Ota Bo‘ri ularni To‘da kengashiga olib borishi kerak edi. Bu odatda oyda bir marta, to‘lin oy kechasi o‘tkaziladi. Shunday qilib, boshqa bo‘rilar ularni tanib olishadi. Shundan keyin bolalar o‘zlari xohlagan joyda yugurishlari mumkin, va ular birinchi bug‘uni o‘ldirmaguncha, katta bo‘rilardan biri ularni o‘ldirsa, uni o‘limga hukm qilishadi.

Ota Bo‘ri bolalarini ham, Mauglini ham, Ona Bo‘rini ham Kengash Qoyasiga olib bordi. Bu tepalik cho‘qqisidagi toshli joy bo‘lib, yuz bo‘ri yashirinsa ham sig‘ardi. Akela — katta, kulrang, yolg‘iz bo‘ri, butun To‘dani kuchi va ayyorligi bilan boshqargan sardor — o‘z toshi ustida yotardi. Uning ostida qirqtacha turli rangdagi bo‘ri o‘tirardi.

— Siz Qonunni bilasiz, Qonunni bilasiz! Yaxshilab qarang, bo‘rilar! — deb qichqirardi Akela.

Ona-otalar bolalarini doira o‘rtasiga itarishdi. Navbat Maugliga kelganida, Ota Bo‘ri uni o‘rtaga itardi. U yerda o‘tirib, oy nurida yaltirab turgan toshchalar bilan o‘ynay boshladi.

Akela boshini ko‘tarmadi, faqat yana takrorladi:

— Yaxshilab qarang!

Shunda qoyalar ortidan bo‘g‘iq bo‘kirish eshitildi. Bu Sherxonning ovozi edi:

— Bola meniki. Uni menga bering. Ozod xalqqa odam bolasi nima kerak?

Akela qulog‘ini ham qimirlatmadi. U faqat aytdi:

— Yaxshilab qarang, bo‘rilar! Ozod xalqqa ozod xalqdan boshqa birovning buyrug‘i nima kerak? Yaxshilab qarang!

Bir necha bo‘ri g‘ingshib qo‘llab-quvvatladi. To‘rt yashar bir yosh bo‘ri Sherxonning savolini takrorladi:

— Ozod xalqqa odam bolasi nima kerak?

O‘rmon Qonuniga ko‘ra, agar bolani To‘daga qabul qilish haqida tortishuv bo‘lsa, ota-onasidan boshqa kamida ikki kishi uning foydasiga gapirishi kerak.

— Bu bola uchun kim gapiradi? — so‘radi Akela. — Ozod xalqdan kim gapiradi?

Hech kim javob bermadi. Ona Bo‘ri jangga tayyorlandi: agar ishi jangga borsa, bu uning so‘nggi jangi bo‘lishini bilardi.

Shunda Kengashga ruxsat berilgan yagona boshqa hayvon — Balu o‘rnidan turdi. U bo‘ri bolalariga O‘rmon Qonunini o‘rgatadigan uyqusirak qo‘ng‘ir ayiq edi. Keksa Balu xohlagan joyiga borishi mumkin edi, chunki u faqat yong‘oq, ildiz va asal yerdi.

— Odam bolasimi? — dedi u. — Men odam bolasi uchun gapiraman. Unda hech qanday zarar yo‘q. Mening so‘z san’atim yo‘q, lekin haqiqatni aytaman. U To‘da bilan yugursin, boshqalar bilan birga qabul qilinsin. Men unga o‘zim o‘rgataman.

— Bizga yana bittasi kerak, — dedi Akela. — Balu gapirdi, u bolalarning ustozi. Baludan boshqa kim gapiradi?

Doiraga qora soya tushdi. Bu qora pantera Bagira edi. Butun tanasi siyoh qora rangda edi, lekin muayyan yorug‘likda uning terisidagi dog‘lar xuddi ipak matodagi naqshlardek ko‘rinardi. Hamma Bagirani bilardi va hech kim uning yo‘lini kesishni istamasdi: u Tabaqidek ayyor, yovvoyi buqadek dadil va yarador fildek telba edi. Lekin uning ovozi daraxtdan tomayotgan yovvoyi asaldek yumshoq, terisi esa paxtadan ham mayin edi.

— Ey Akela va siz, Ozod xalq, — dedi u mayin ovozda, — mening Kengashingizda gapirish huquqim yo‘q. Lekin O‘rmon Qonuni aytadi: agar yangi bolaning hayoti haqida shubha bo‘lsa va u o‘ldirilishi kerak bo‘lmasa, uning hayotini to‘lov evaziga sotib olish mumkin. To‘g‘rimi?

— To‘g‘ri, to‘g‘ri! — deyishdi yosh bo‘rilar, ular doim ochiqardi. — Bagirani eshiting! Bolani to‘lov evaziga sotib olish mumkin. Bu Qonun!

— Baluning so‘zlariga men bu yerdan yarim mil narida o‘ldirgan semiz buqani qo‘shaman, — dedi Bagira. — Agar siz odam bolasini Qonun bo‘yicha qabul qilsangiz. Bu qiyinmi?

Bir necha o‘n ovoz qichqirdi:

— Nima farqi bor? Bola qishki yomg‘irda o‘ladi, quyoshda kuyadi. Yalang‘och qurbaqa bizga qanday zarar qiladi? Bagira, buqa qani? Qabul qilaylik!

Shunda bo‘rilar birin-ketin Mauglining yoniga kelib, uni hidlashdi va pastga, buqa tomonga yugurishdi. Faqat Akela, Bagira, Balu va Mauglining bo‘rilari qoldi. Sherxon esa tunda g‘azab bilan bo‘kirardi: Maugli unga berilmagan edi.

— Bo‘kiraver, — dedi Bagira mo‘yloviga kulib. — Vaqt keladi, bu yalang‘och narsa seni boshqacha bo‘kirtiradi, yoki men odamni tanimayman.

— Bu yaxshi ish bo‘ldi, — dedi Akela. — Odamlar va ularning bolalari juda aqlli. Vaqt kelib, u bizga yordam berishi mumkin.

Akela o‘yga cho‘mdi. U har bir To‘da sardorining kuchi tugaydigan vaqt kelishini o‘ylardi: u zaiflashib qoladi, bo‘rilar uni o‘ldirishadi va yangi sardor keladi, uni ham keyin o‘ldirishadi.

— Olib keting uni, — dedi u Ota Bo‘riga, — va Ozod xalqqa munosib qilib tarbiyalang.

Shunday qilib, Maugli Sioni To‘dasiga bir buqa evaziga va Baluning yaxshi so‘zi tufayli qabul qilindi.

Endi o‘n-o‘n bir yilni sakrab o‘tishimiz kerak. Maugli bo‘rilar bilan o‘sdi. Ota Bo‘ri unga o‘z ishini o‘rgatdi, o‘rmondagi har bir narsaning ma’nosini tushuntirdi. Maugli o‘tlarning har bir shitirlashi, iliq tungi havoning har bir nafasi, tepasidagi boyqushning har bir chaqirig‘i, daraxtda dam olayotgan ko‘rshapalakning tirnoqlari ovozini, hovuzdagi baliqning har bir sachrashini o‘z ishiday tushunardi. U o‘qimaganda, quyoshda o‘tirib uxlardi, keyin ovqatlanardi va yana uxlardi. Issiq bo‘lsa, o‘rmondagi hovuzlarda cho‘milardi. Asal yegisi kelsa — Balu unga asal va yong‘oq ham xom go‘shtdek mazali ekanini aytgan edi — daraxtga chiqardi. Bagira unga buni qanday qilishni ko‘rsatgan edi.

Bagira bir shoxda yotib chaqirardi: «Kel, kichkina birodar!». Avval Maugli shoxlarga dangasa hayvondek yopishib olardi, keyin esa kulrang maymundek bir shoxdan ikkinchisiga dadil sakraydigan bo‘ldi.

Bagira unga ko‘p narsani o‘rgatdi. Bir kuni u Maugliga shunday dedi:

— Kichkina birodar, qo‘lingni mana bu yerga, iyagim ostiga qo‘y. Sezyapsanmi? Bu yerda junim yo‘q. Bu bo‘yinbog‘ning izi. Men odamlar orasida, Udaypurdagi qirol saroyidagi qafasda tug‘ilganman. Shuning uchun men sening ozod bo‘lganingda qanday bo‘lishini bilaman. Bir kecha men tushundim: men Bagira, Panteraman, odamning o‘yinchog‘i emasman. Men panjam bilan qulfni sindirib, qochib chiqdim. Men odamlarning yo‘lini bilganim uchun o‘rmonda Sherxondan ham dahshatliroq bo‘ldim.

— Ha, — dedi Maugli. — O‘rmonda hamma Bagiradan qo‘rqadi — Mauglidan boshqa.

— O, sen odam bolasisan, — dedi qora pantera juda mayin ovozda. — Va xuddi men o‘rmonga qaytganim kabi, sen ham oxir-oqibat odamlarga, o‘z birodarlaringga qaytishing kerak, agar Kengashda o‘ldirilmasang.

— Lekin nega meni o‘ldirishni istashadi?

— Menga qara, — dedi Bagira. Maugli unga to‘g‘ri qaradi. Katta pantera yarim daqiqa ichida boshini burib oldi. — Mana sababi. Hatto men ham sening ko‘zingga qarab turolmayman, holbuki men odamlar orasida tug‘ilganman va seni yaxshi ko‘raman. Boshqalar esa sendan nafratlanadi, chunki ularning ko‘zlari sening ko‘zlaringga dosh bera olmaydi; chunki sen aqllisan; chunki sen ularning panjalaridan tikanlarni sug‘urib olasan; chunki sen odamsan.

— Men bilmasdim, — dedi Maugli qora qoshlarini chimirib.

— Endi eshit, — dedi Bagira. — Akela qarib qoldi. Tez orada u bug‘uni tutolmay qoladi va To‘da unga qarshi chiqadi. Keyin seni ham o‘ldirishadi. Sherxon yosh bo‘rilarga uzoq vaqtdan beri seni yomonlab kelyapti. Shuning uchun tezda pastdagi odamlarning kulbasiga bor va ular saqlaydigan Qizil gulni olib kel. Shunda Akeladan ham, Baludan ham, menkidan ham kuchliroq do‘sting bo‘ladi.

Qizil gul deganda Bagira olovni nazarda tutardi. O‘rmonda hech bir hayvon olovni o‘z nomi bilan atamaydi. Har bir hayvon undan o‘limdan ham ko‘proq qo‘rqadi va uni yuz xil nom bilan ataydi.

— Qizil gulmi? — dedi Maugli. — Kechqurun kulbalar yonida o‘sadigan o‘shami? Men uni olib kelaman.

Maugli qishloqqa tushdi. U kechasi kulbaning derazasi yonida yashirindi va dehqonning xotini o‘choqqa kesak qo‘yayotganini ko‘rdi. Ertalab tuman ichida dehqonning bolasi qo‘lida chinni ko‘zachani ko‘tarib chiqdi. Ko‘zachaning ichida qizil cho‘g‘lar bor edi. Bola uni sigirlar yoniga olib bordi.

— Bu shunchaki narsa ekan, — dedi Maugli. — Agar bola uni ko‘tara olsa, menga qo‘rqadigan narsa yo‘q.

U bolaga yaqinlashib, ko‘zachani qo‘lidan oldi va tuman ichida g‘oyib bo‘ldi. Bola esa qo‘rquvdan baqirib qoldi.

Maugli kun bo‘yi olovni boqib o‘tirdi, unga quruq shoxlar tashladi. Kechqurun Tabaqi kelib, uni Kengash Qoyasiga chaqirdi. Maugli kuldi va borishga tayyorlandi.

Kengashda Akela o‘z toshi yonida yotardi. Bu uning sardorligi tugaganini bildirardi. Kecha u bug‘uga sakrab, birinchi marta xato qilgan edi. Sherxon esa ochiqdan-ochiq yurib, o‘zini tutib turmasdi. Tabaqi uning atrofida o‘ralashardi.

— Akela tugadi, — dedi Sherxon. — Endi kim bu To‘dani boshqaradi?

— Ozod xalq, — dedi Maugli, — Sherxon qachondan beri bizni boshqaradi? To‘da sardorini tanlash yo‘lbarsning ishimi?

— Sardorning joyi bo‘sh, — deb javob berishdi. — Va bizdan gapirishni so‘rashdi.

Akela charchagan boshini ko‘tardi:

— Ozod xalq, va siz, Sherxonning shoqollari! O‘n ikki mavsum davomida men sizni ovga olib bordim va hech biringiz tuzoqqa tushmadi, hech biringiz cho‘loq bo‘lmadi. Endi men o‘ljamni tutolmadim. Siz bilasiz, bu ish qanday tuzilgan edi: meni ataylab chaqqon bug‘uga yubordingiz, zaifligim ko‘rinsin, deb. Bu aqlli ish. Endi siz meni shu Kengash Qoyasida o‘ldirishga haqlisiz. Shuning uchun so‘rayman: kim Yolg‘iz Bo‘rini o‘ldirish uchun keladi? Qonunga ko‘ra, bittadan kelishingiz kerak.

Uzoq jimlik bo‘ldi. Hech bir bo‘ri Akela bilan yakkama-yakka jang qilishni istamasdi. Keyin Sherxon bo‘kirdi:

— Bah! Bu tishsiz tentak bilan nima ishimiz bor? U o‘lishga mahkum! Odam bolasi uzoq yashadi. Ozod xalq, u boshidanoq mening o‘ljam edi. Uni menga bering. Men bu odam-bo‘ridan to‘yib ketdim. U o‘n yil davomida o‘rmonni bezovta qildi. Uni menga bering, bo‘lmasa men shu yerda doim ov qilaman va sizlarga bitta suyak ham qoldirmayman. U odam, odamning bolasi, va men uning suyagigacha undan nafratlanaman!

Shunda To‘daning yarmidan ko‘pi qichqirdi:

— Odam! Odam! Odamga bo‘rilar orasida nima bor? Odamlar yoniga ketsin!

— Va butun qishloq odamlarini bizga qarshi qo‘zg‘atsinmi? — dedi Sherxon. — Yo‘q, uni menga bering. U odam, va hech birimiz uning ko‘zlariga qarab turolmaymiz.

Akela yana boshini ko‘tardi:

— U biz bilan ovqatlandi. U biz bilan uxladi. U bizga o‘yin haydab keldi. U O‘rmon Qonunining birorta so‘zini buzmagan.

— Bundan tashqari, men u uchun buqa to‘laganman, — dedi Bagira eng mayin ovozida. — Buqa — arzimas narsa, lekin Bagiraning sha’ni — u uchun jang qilishi mumkin.

— O‘n yil oldin to‘langan buqa! — deb to‘ng‘illashdi bo‘rilar. — Biz o‘n yillik suyaklarga parvo qilmaymiz!

— Va va’daga ham parvo qilmaysizmi? — dedi Bagira, oq tishlarini ko‘rsatib. — Yaxshi, sizni Ozod xalq deb atashadi!

Bagira Maugliga yaqinlashdi:

— Kichkina birodar, endi hammasi sening qo‘lingda. Biz faqat jang qilishimiz mumkin.

Maugli o‘rnidan turdi. Qo‘lida olov ko‘zachasi bor edi. U kerishdi va Kengashga qarab esnadi. Lekin ichida g‘azab va qayg‘u qaynardi: bo‘rilar unga qanchalik nafrat bilan qarashini u hech qachon bilmagan edi.

— Eshitinglar! — qichqirdi u. — Bu itning shovqiniga hojat yo‘q. Siz bugun menga ko‘p marta odam ekanimni aytdingiz — garchi men butun hayotim davomida siz bilan birga bo‘ri bo‘lib qolardim. Men sizning gapingizni to‘g‘ri deb bilaman. Shuning uchun men sizni endi birodarlarim deb atamayman, balki itlar deb atayman — odamlar sizni shunday atashadi. Siz nima qilasiz, nima qilmaysiz — bu siz hal qiladigan narsa emas. Bu men hal qiladigan narsa. Va bu ishni aniqroq ko‘rishingiz uchun, men, odam, odamlar sizga bermagan Qizil gulni olib keldim!

U olov ko‘zachasini yerga tashladi. Cho‘g‘lar quruq o‘tni yoqib yubordi. Butun Kengash olov oldida qo‘rquv bilan orqaga chekindi.

Maugli o‘lik shoxni olovga tiqdi, shox yonib, ichidan chirsillab ko‘tarildi. U uni boshi ustida aylantirdi. Bo‘rilar qo‘rquvdan qochishdi.

— Endi sen xo‘jayinsan, — dedi Bagira sekin. — Akelani o‘limdan qutqar. U doim sening do‘sting edi.

Akela, butun hayoti davomida hech qachon rahm so‘ramagan qari bo‘ri, Maugliga iltijo bilan qaradi.

— Yaxshi, — dedi Maugli. — Endi ko‘rib turibman, siz itlarsiz. Men sizlarni tark etib, o‘z xalqimga ketyapman — agar ular mening xalqim bo‘lsa. O‘rmon menga yopiq. Men sizning gaplaringizni va do‘stligingizni unutishim kerak. Lekin men sizlardan ko‘ra rahmdilroq bo‘laman. Men sizga birodar edim, shuning uchun odamlar orasida sizni odamlarga sotmayman. Ammo ketishdan oldin bir qarzni to‘layman.

U Sherxonning oldiga borib, uning yonida o‘tirgan yo‘lbarsning bo‘ynidan ushladi. Bagira ehtiyot uchun uning orqasidan ergashdi.

— Tur, it! — dedi Maugli. — Odam gapirganda tur, bo‘lmasa teringni yondiraman!

Sherxonning quloqlari boshiga yopishdi. U olov yaqinlashganidan ko‘zlarini yumdi.

— Bu mol o‘ldiruvchi meni Kengashda o‘ldiraman, deb aytdi, chunki u meni bolaligimda o‘ldira olmadi. Mana, mana shunday biz odamlar itlarni uramiz! — U Sherxonning boshiga yonayotgan shox bilan urdi va yo‘lbars qo‘rquvdan g‘ingshib yubordi. — Bah! Kuygan o‘rmon mushugi, yo‘qol! Lekin bilib qo‘y: men yana Kengash Qoyasiga kelganimda, boshimda Sherxonning terisi bo‘ladi. Qolganlariga esa aytaman: Akela o‘zi xohlagancha ozod yashaydi. Siz uni o‘ldirmaysiz, chunki men buni xohlamayman. Endi yo‘qolinglar!

Olov shoxning uchida yonib turardi. Maugli doira atrofida o‘ngga va chapga yurdi, bo‘rilar esa cho‘g‘lar teriga tegib, qochib ketishdi. Nihoyat faqat Akela, Bagira va Mauglining tarafini olgan o‘nta bo‘ri qoldi.

Shunda Mauglining ichida nimadir og‘ridi. U hayotida hech qachon bunday og‘riqni his qilmagan edi. U nafas oldi, yig‘ladi, ko‘z yoshlari yuzidan oqib tushdi.

— Bu nima? Bu nima? — dedi u. — Men o‘rmonni tark etishni istamayman va bu nima ekanini bilmayman. Men o‘lyapmanmi, Bagira?

— Yo‘q, kichkina birodar. Bu faqat ko‘z yoshlari, odamlar ularni to‘kadi, — dedi Bagira. — Endi bilaman, sen odamsan, endi odam bolasi emassan. O‘rmon senga endi haqiqatan ham yopiq. Ular oqaversin, Maugli. Bular faqat ko‘z yoshlari.

Maugli o‘tirib, yuragi yorilgudek yig‘ladi. U hayotida hech qachon yig‘lamagan edi.

— Endi, — dedi u, — men odamlarga boraman. Lekin avval onam bilan xayrlashishim kerak.

U Ona Bo‘ri va Ota Bo‘ri yashaydigan g‘orga bordi va Ona Bo‘rining ko‘ksiga boshini qo‘yib yig‘ladi. To‘rt bo‘ri bola ham u bilan birga g‘ingshishdi.

— Meni unutmaysizmi? — so‘radi Maugli.

— Iz qolganicha unutmaymiz, — deyishdi bolalar. — Odam bo‘lganingda tepalik etagiga kel, biz sen bilan gaplashamiz. Kechasi esa biz qishloqqa kelib, sen bilan o‘ynaymiz.

— Tez kel! — dedi Ota Bo‘ri. — Ey, aqlli kichkina qurbaqa, tezroq qaytib kel, chunki biz endi qarib qoldik, onang bilan men.

— Tez kel, — dedi Ona Bo‘ri, — mening yalang‘och o‘g‘lim. Chunki, eshit, odam bolasi, men seni o‘z bolalarimdan ham ko‘proq sevardim.

— Albatta kelaman, — dedi Maugli. — Va kelganimda, Sherxonning terisini Kengash Qoyasiga yoyaman. Meni unutmang! O‘rmondagilarga aytinglar, meni unutmasinlar!

Tong otayotgan edi. Maugli tepalikdan yolg‘iz o‘zi pastga — odamlar deb ataladigan o‘sha sirli mavjudotlarning oldiga tushib bordi.