Eng chiroyli oylik reja ham kunlik jadvalga aylanmasa, qog‘ozda qolib ketadi. Rejani hayotga olib kiradigan narsa — har kuni nima qilishingizni oldindan bilish. Ertalab turib «bugun nima o‘qisam ekan?» deb o‘ylash — vaqt va kuch isrofi. Bu savolga kecha kechqurun javob berib qo‘ying.

Kunlik jadval tuzishda avval «qattiq» vaqtlarni belgilang: maktab yoki litsey darslari, yo‘l, ovqat, namoz (agar o‘qisangiz), oilaviy majburiyatlar, uyqu. Qolgan vaqt — o‘qish uchun. Ko‘p o‘quvchi bunda o‘zini aldaydi: «Maktabdan keyin 8 soat o‘qiyman» deb yozadi, lekin uyga charchab keladi, ovqatlanadi, uka-singlisiga qaraydi va oxirida 2 soat ham chiqmaydi. Shuning uchun haqiqiy bo‘ling. Rejada 3 soat yozib, 3 soat bajarish — 6 soat yozib, 1 soat bajarishdan ming marta yaxshi.

O‘qish vaqtini bloklarga bo‘ling. Bitta blok — 45–50 daqiqa diqqat bilan ishlash va 10 daqiqa dam. Ba’zilarga 25 daqiqalik qisqa bloklar ham yoqadi. Har bir blokka aniq vazifa bering: «kimyo o‘qiyman» emas, «oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari bo‘yicha 20 ta test yechib, xatolarini tahlil qilaman». Aniq vazifa — boshlashni osonlashtiradi va tugatganingizni bilasiz.

Kunning qaysi vaqtida miyangiz eng yaxshi ishlashini kuzating. Ko‘pchilik uchun bu ertalabki soatlar: uyqudan keyin miya yangi, telefon hali ko‘p xabar bermagan. Eng qiyin fanni yoki eng og‘ir mavzuni shu vaqtga qo‘ying. Kechqurunga esa yengilroq ishlar: takrorlash, so‘z yodlash, xatolar daftarini ko‘rib chiqish.

Mana bitta namunaviy jadval, maktabda o‘qiydigan o‘quvchi uchun. 6:00 — turish, yuvinish, nonushta. 6:30–7:15 — eng qiyin fan bo‘yicha bitta blok. 7:30–13:30 — maktab. 13:30–15:00 — uyga kelish, ovqat, qisqa dam. 15:00–15:50 — asosiy fan, test. 16:00–16:50 — asosiy fan, tahlil. 17:00–18:00 — sport yoki sayr, uy ishlari. 18:00–18:50 — ikkinchi fan. 19:00–20:00 — oila bilan ovqat. 20:00–20:45 — majburiy fanlar yoki takrorlash. 21:00 dan keyin — telefon chetda, yengil o‘qish, 22:00–22:30 — uyqu. Bu jadvalni aynan ko‘chirish shart emas; bu shunchaki qanday ko‘rinishi mumkinligiga misol.

Yakshanba yoki boshqa bitta kunni yarim dam olish kuni qiling. Bu dangasalik emas, rejaning bir qismi. Dam olmasdan ishlagan odam bir oy o‘tgach «charchab qoldim, hammasi bekor» deb butunlay tashlab ketadi. Haftada bir marta yarim kun dam olgan odam esa olti oy chidaydi.

Jadvalda sog‘liq uchun ham joy bo‘lsin. Kuniga kamida yarim soat harakat — piyoda yurish, futbol, velosiped, uyda oddiy mashqlar — miyaga qon oqimini yaxshilaydi va kayfiyatni ko‘taradi. Suv ichishni unutmang, ayniqsa yozning issiq kunlarida. Ovqatni vaqtida yeng: ko‘p o‘quvchi kechgacha faqat choy va shirinlik bilan o‘tiradi, keyin kechqurun boshi og‘riydi. Uyqu esa alohida mavzu: kechasi 7–9 soat uxlash xotira uchun eng arzon va eng kuchli dori.

Telefon jadvalning eng katta dushmani. O‘qish blokida telefon boshqa xonada yoki hech bo‘lmasa ovozsiz va ekrani pastga qaragan holda tursin. Dam olish daqiqalarida esa telefonni olishdan ko‘ra o‘rningizdan turib, deraza oldiga borib, suv ichib kelgan yaxshi — aks holda 10 daqiqalik tanaffus osongina 40 daqiqaga cho‘ziladi. Bu haqda «Diqqat» kitobimizda batafsil gaplashamiz.

Kun oxirida 5 daqiqa ajrating va ikki savolga javob yozing: «Bugun rejadagi nimani bajardim?» va «Ertaga nima qilaman?» Bu odat sizning eng yaxshi do‘stingizga aylanadi. Bir necha haftadan keyin daftaringizda o‘z mehnatingizning izi paydo bo‘ladi va qiyin kunlarda shu sahifalarni ochib ko‘rish kuch beradi.

Bugun qiling:

1. Ertangi kun uchun soatma-soat jadval tuzing, har bir o‘qish blokiga aniq vazifa yozing.

2. Kunning qaysi vaqtida eng tetik bo‘lishingizni aniqlang va eng qiyin fanni shu vaqtga qo‘ying.

3. Kechqurun 5 daqiqalik «bugun nima qildim — ertaga nima qilaman» yozuvini boshlang.