Birinchi saboq: sharoitni tanlay olmasam ham, munosabatimni tanlay olaman. Imtihondagi omadsizlik, oiladagi qiyinchilik yoki kasallik mening qo‘limda emas. Lekin ularga qanday javob berishim — mening tanlovim. Frankl lagerda shuni qila olgan bo‘lsa, men kundalik qiyinchiliklarda ham qila olaman.

Ikkinchi saboq: «nima uchun» degan javob «qanday qilib» degan og‘irlikni yengillashtiradi. Agar men nima uchun o‘qiyotganimni — kimga yordam bermoqchi, qanday odam bo‘lmoqchi ekanimni — aniq bilsam, charchoq va qiyinchilik kamroq og‘ir ko‘rinadi.

Uchinchi saboq: umid insonni tirik tutadi, lekin umid real bo‘lishi kerak. Lagerdagi ba’zi odamlar aniq sana bilan bog‘langan umid puchga chiqqach sinib qolgan. Men uchun bu shuni anglatadi: natijaga emas, ma’noga va yo‘lga tayangan umid ancha mustahkam.

To‘rtinchi saboq: sevgi — eng kuchli tayanchlardan biri. Frankl xotinining xayoliy qiyofasidan kuch olgan. Yaqinlarimizni qadrlash, ular bilan bog‘liqlikni asrash bizni eng og‘ir kunlarda ham ushlab turadi.

Beshinchi saboq: kichik yaxshilik ham ulkan ahamiyatga ega. Oxirgi non bo‘lagini boshqaga bergan mahbuslar tarix kitoblarida nomi qolmagan oddiy odamlar edi. Lekin aynan ular inson qadri yo‘qolmasligini isbotlagan. Kundalik hayotda ham har bir kichik muruvvat dunyoni biroz yaxshilaydi.

Oltinchi saboq: azobni yashirmaslik, lekin unga taslim ham bo‘lmaslik kerak. Frankl mahbuslarning qayg‘usini mensimaydi, ko‘z yoshini uyat deb bilmaydi. Ammo u qayg‘u ichida ham inson o‘sishi, chuqurlashishi mumkinligini ko‘rsatadi. Qiyin davrni «nega men?» savoli bilan emas, «bundan qanday chiqaman va nimani o‘rganaman?» savoli bilan o‘tkazish mumkin.