Dvekning g‘oyalari, ayniqsa, o‘quv jarayonida yaqqol ko‘rinadi. Tasavvur qiling, ikki abituriyent birinchi sinov testida past ball oldi. Birinchisi o‘ziga «demak, men kimyoga qobiliyatsizman, boshqa yo‘nalish tanlashim kerak» deydi. Ikkinchisi esa natijani ko‘rib chiqadi: qaysi mavzulardan ko‘p xato qildi, qaysi savollarga vaqt yetmadi. U keyingi oy shu mavzularni qaytadan o‘qiydi va ikkinchi sinovda natijasi oshadi. Ikkala o‘quvchining bilimi dastlab bir xil edi, lekin fikrlash tarzi ularni turli yo‘lga burdi.

Repetitorlik markazlarida ham bu farq ko‘zga tashlanadi. Ba’zi o‘quvchilar qiyin savolni ko‘rganda darhol javobini so‘raydi, chunki o‘zi o‘ylab, xato qilib qo‘yishdan qo‘rqadi. Boshqalar esa avval o‘zi urinib ko‘radi, keyin yechimni o‘z urinishi bilan solishtiradi. Ikkinchi usul sekinroq ko‘rinadi, lekin bilim ancha mustahkamroq bo‘ladi.

Dvek o‘qituvchilarga ham muhim maslahat beradi. Baholash faqat «yaxshi» va «yomon» o‘quvchilarni ajratish uchun emas, balki har bir bolaning o‘sishini ko‘rsatish uchun bo‘lishi kerak. O‘quvchi o‘tgan oydagi o‘zidan qanchalik oldinga ketganini ko‘rsa, u boshqalar bilan doimiy solishtirishdan ko‘ra ko‘proq ilhom oladi.

Ota-onalar uchun esa eng muhim saboq — bolaning bahosiga emas, uning o‘rganish jarayoniga qiziqish. «Nechi oldingiz?» degan savol o‘rniga «bugun nimani yangi o‘rgandingiz?» yoki «qaysi masala sizni qiynadi va uni qanday yechdingiz?» deb so‘rash bolaga bilim olish qadrli ekanini his qildiradi.

Bu yondashuv sport va san’atda ham ishlaydi. Murabbiy faqat g‘alabani emas, mashg‘ulotdagi tirishqoqlikni, yangi usulni o‘rganishga urinishni ham qadrlasa, yosh sportchilar mag‘lubiyatdan qo‘rqmay, o‘z mahoratini oshirishga intiladi.

Ko‘rinib turibdiki, fikrlash tarzi faqat o‘quvchining ichki ishi emas. Uni atrofidagi kattalar — ota-ona, o‘qituvchi, murabbiy — har kuni aytadigan kichik so‘zlar orqali shakllantiradi yoki aksincha, so‘ndiradi. Shuning uchun kitob nafaqat o‘qiyotgan yoshlar, balki ularni tarbiyalayotganlar uchun ham yozilgan.