Dovud alayhissalomdan keyin uning o‘g‘li Sulaymon alayhissalom payg‘ambarlik va podshohlikka voris bo‘ldi. Qur’on aytadi: «Sulaymon Dovudga voris bo‘ldi va dedi: „Ey odamlar, bizga qushlar tili o‘rgatildi va bizga har bir narsadan berildi. Albatta, bu ochiq fazlning o‘zidir“» (Naml surasi, 16-oyat ma’nosi).

Sulaymon alayhissalom Allohdan alohida bir narsa so‘ragan edi: «Robbim, meni mag‘firat qil va menga o‘zimdan keyin hech kimga muyassar bo‘lmaydigan bir mulk ato et. Albatta, Sen ko‘p ato qiluvchisan» (Sod surasi, 35-oyat ma’nosi). Alloh duosini ijobat qildi. Unga shamol bo‘ysundirildi: u bir tong safarida bir oylik, kechki safarida yana bir oylik yo‘lni bosardi. Jinlar ham uning amri bilan ishlashardi: mehroblar, haykallar, hovuzdek katta laganlar va qo‘zg‘almas qozonlar yasashardi (Saba surasi, 12–13-oyatlar).

Ammo bu cheksiz qudrat uni mag‘rurlantirmadi. Qur’onda bunga eng yorqin misol — chumolilar vodiysi voqeasi. Sulaymon alayhissalom jinlar, odamlar va qushlardan iborat qo‘shini bilan yo‘lda ketayotganda, chumolilar vodiysiga yetib keldi. Bir chumoli: «Ey chumolilar, uylaringizga kiringlar! Sulaymon va uning qo‘shini sezmagan holda sizlarni ezib qo‘ymasin», dedi. Sulaymon uning so‘zini eshitib, jilmayib kuldi va: «Robbim, menga va ota-onamga bergan ne’matingga shukr qilishimga va Sen rozi bo‘ladigan solih amal qilishimga meni muvaffaq et. Meni rahmating bilan solih bandalaring qatoriga kirit», deb duo qildi (Naml surasi, 18–19-oyatlar ma’nosi).

E’tibor bering: kichkina chumolining bitta gapi ulug‘ podshohni kuldirdi va darhol shukrga undadi. Chumoli esa Sulaymon qo‘shinini zolim deb emas, «sezmagan holda» bosib ketishi mumkin, deb ta’rifladi. Bu uning adolatiga hayvonlar ham guvoh ekanining bir belgisi.

Sulaymon alayhissalom qo‘shinini nazorat qilar ekan, hudhud qushini ko‘rmadi: «Nega hudhudni ko‘rmayapman? Yoki u g‘oyib bo‘lganlardanmi?» U uzrsiz yo‘qolganlik uchun jazo bilan qo‘rqitdi. Biroz o‘tib hudhud keldi va: «Men sen bilmagan narsani bildim. Saba yurtidan senga aniq xabar olib keldim. U yerda ularga podshohlik qilayotgan bir ayolni ko‘rdim. Unga hamma narsadan berilgan, ulug‘ taxti ham bor. Uni va qavmini Allohni qo‘yib quyoshga sajda qilayotgan holda ko‘rdim», dedi (Naml surasi, 20–24-oyatlar ma’nosi). Sulaymon xabarni darhol qabul qilmadi: «Rost aytdingmi yoki yolg‘onchilardanmisan — ko‘ramiz», dedi (27-oyat). Xabarni tekshirish — bu ham podshohning donoligi.

Hudhud orqali malikaga maktub yuborildi: «Bu Sulaymondan va u: „Bismillahir rohmanir rohim. Menga qarshi kibrlanmanglar va menga musulmon bo‘lib kelinglar“» (Naml surasi, 30–31-oyatlar ma’nosi). Saba malikasi oqila ayol edi. U darhol urush e’lon qilmadi, a’yonlari bilan maslahatlashdi va: «Podshohlar bir shaharga kirsa, uni vayron qiladi», deb ehtiyotkorlik bilan avval sovg‘a yuborishga qaror qildi.

Sulaymon alayhissalom sovg‘ani qaytarib yubordi: «Menga mol bilan madad bermoqchimisizlar? Alloh menga bergan narsa sizlarga berganidan yaxshiroq. Aksincha, sizlar o‘z sovg‘angiz bilan xursand bo‘lasizlar» (Naml surasi, 36-oyat ma’nosi). Uning maqsadi boylik emas, balki ularni haqqa chaqirish edi.

Malika Sulaymon huzuriga yo‘lga chiqdi. Sulaymon esa uning taxtini u yetib kelmasdan oldin keltirishni so‘radi. Jinlardan bir ifrit: «Sen o‘rningdan turmasingdan oldin keltiraman», dedi. Kitobdan ilmi bor bir kishi esa: «Ko‘zingni ochib-yumguningcha keltiraman», dedi. Va taxt ko‘z ochib-yumguncha uning qarshisida paydo bo‘ldi. Shunda Sulaymon alayhissalom mag‘rurlanmadi, aksincha: «Bu Robbimning fazlidan. Meni shukr qilamanmi yoki noshukrlik qilamanmi, deb sinash uchun. Kim shukr qilsa, o‘zi uchun shukr qiladi», dedi (Naml surasi, 38–40-oyatlar ma’nosi).

Malika keldi va o‘zgartirilgan taxtini tanidi. Keyin uni saroyga taklif qilishdi. Uning poli shishadan edi, malika uni suv deb o‘ylab, etagini ko‘tardi. Sulaymon: «Bu shishadan tekis qilingan sahn», dedi. Shunda malika: «Robbim, men o‘zimga zulm qilgan ekanman. Sulaymon bilan birga olamlar Robbisi Allohga musulmon bo‘ldim», dedi (Naml surasi, 44-oyat ma’nosi). E’tibor bering: u Sulaymonga emas, «Sulaymon bilan birga» Allohga bo‘ysundi.

Sulaymon alayhissalomning hikmatli hukmi haqida sahih hadis ham bor. Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: ikki ayol bolalari bilan ketayotgan edi. Bo‘ri kelib, ulardan birining bolasini olib ketdi. Ikkalasi ham qolgan bolani «meniki» deb talashdi. Dovud alayhissalom bolani katta ayolga hukm qildi. Ular Sulaymonning oldiga borishdi. U: «Pichoq keltiringlar, bolani ikkiga bo‘lib, ikkalangizga beraman», dedi. Kichik ayol darhol: «Yo‘q, Alloh senga rahm qilsin, bola uniki!» dedi. Shunda Sulaymon bolani kichik ayolga hukm qildi (Buxoriy va Muslim rivoyati). Haqiqiy ona bolasi tirik qolishi uchun undan voz kechishga tayyor edi.

Sulaymon alayhissalomning vafoti ham ibratli. U hassasiga suyangan holda vafot etdi. Jinlar uni tirik deb o‘ylab, og‘ir ishlarni davom ettirishdi. Faqat yog‘och qurti hassani yeb, Sulaymon yiqilgandagina ular uning vafot etganini bilishdi. «Agar g‘aybni bilganlarida, xorlovchi azobda qolib ketmagan bo‘lardilar» (Saba surasi, 14-oyat ma’nosi). Bu oyat jinlar g‘aybni biladi, degan xurofotni ham rad etadi.

Yahudiylar orasida Sulaymon sehr bilan podshohlik qilgan, degan gaplar tarqalgan edi. Qur’on buni qat’iy rad etadi: «Sulaymon kofir bo‘lmadi, lekin shaytonlar kofir bo‘lib, odamlarga sehr o‘rgatardilar» (Baqara surasi, 102-oyat ma’nosi). Uning qudrati sehrdan emas, Allohning in’omidan edi.

Saboq: Sulaymon alayhissalom insoniyat tarixidagi eng katta mulkka ega bo‘ldi, lekin har bir ne’matni «bu Robbimning fazli, meni sinash uchun» deb qabul qildi. Kuch qanchalik katta bo‘lsa, shukr va kamtarlik ham shunchalik katta bo‘lishi kerak. Kichik chumolining ovozini eshita oladigan rahbar — haqiqiy rahbar.

Qur’onda: Naml surasi, 15–44-oyatlar; Sod surasi, 30–40-oyatlar; Saba surasi, 12–14-oyatlar; Anbiyo surasi, 78–82-oyatlar; Baqara surasi, 102-oyat.