Taxminan soat o‘n yarimda kichkina cherkovning yorilgan qo‘ng‘irog‘i chalina boshladi va xalq ertalabki va’zga yig‘ildi. Tom Polli xola, Sid va Meri bilan bir o‘rindiqqa o‘tirdi. Tomni yo‘lak yoniga o‘tqazishdi — ochiq derazadan va yozgi manzarani ko‘rsatuvchi ko‘chadan imkon qadar uzoqroq.

Xalq to‘planar ekan, Tom har kimni ko‘zdan kechirardi: keksa pochta boshlig‘i, mer va uning xotini, adolat qozisi, bevalarning eng mo‘tabari — Duglas beva, va namunali bola Uilli Mafferson, onasini shunchalik ehtiyotkorlik bilan kuzatardiki, uni barcha onalar maqtar, barcha bolalar esa yomon ko‘rardi.

Ruhoniy madhiyani o‘qidi, keyin uzun duoga o‘tdi. Duo cherkov, shahar, mamlakat, davlat, prezident, dengizchilar, ezilgan xalqlar va bu yerda o‘tirganlarning hammasini qamrab olardi. Tom chidab o‘tirdi — chidab ham emas, yomon ko‘rib. U duoning har bir burilishini bilardi, ruhoniy yangi bir narsa qo‘shsa, quloqlari buni ilg‘ar va butun qalbi bilan isyon qilardi.

Duo payti oldingi o‘rindiq suyanchig‘iga bir pashsha qo‘ndi va oyoqlari bilan boshini tozalay boshladi. Tom uni tutish istagida yonardi, lekin duo paytida buni qilish gunoh bo‘lardi. Biroq oxirgi so‘z tugashi bilan uning qo‘li sudralib bordi va pashshani qo‘lga oldi. Xolasi buni ko‘rib, qo‘yib yubortirdi.

Ruhoniy va’zga o‘tdi va shunday zerikarli gapirdiki, ko‘p kishilar mudray boshladi. Tom va’z sahifalarini sanab o‘tirdi. Keyin cho‘ntagidan katta qora qo‘ng‘izni chiqardi — qisqichlari baquvvat, «qisqich qo‘ng‘iz» deb ataladigan. U qutichada yotgan edi. Qo‘ng‘iz birinchi ishi uning barmog‘ini qisdi. Tom barmog‘ini silkitdi, qo‘ng‘iz yo‘lakka uchib tushib, chalqancha yotib qoldi. Oyoqlarini ojiz silkitar, o‘girila olmasdi.

Shu payt bir pudel iti zerikkan holda yo‘lakda ivirsib yurgan edi. U qo‘ng‘izni ko‘rdi, dumini likillatdi. O‘ljani ko‘zdan kechirdi, aylanib chiqdi, uzoqdan hidladi, yaqinlashdi, tishlamoqchi bo‘ldi, lekin xato qildi. Yana urindi, yana. Qiziqarli mashg‘ulot! Keyin u bezor bo‘lib, qo‘ng‘izni unutdi va mudrab, iyagini aynan qo‘ng‘izning ustiga qo‘ydi...

Qo‘ng‘iz itning burnidan qisib oldi!

Pudel faryod qilib, boshini silkitdi, qo‘ng‘iz bir-ikki yard narida yana chalqancha tushdi. Atrofdagi tomoshabinlar ichidan kulgi bilan titrardi, ko‘plari yuzlarini yelpig‘ich va ro‘molchalar ortiga yashirdi. Tom esa juda baxtli edi.

It g‘azablanib, qasos olishga ahd qildi. Qo‘ng‘izga qayta-qayta hamla qildi, uni panjalari bilan urdi, tishlari bilan tishlamoqchi bo‘ldi, boshini ko‘tarib-tushirib, quloqlarini silkitdi. Keyin yana zerikdi, bir pashshani quvdi, chumolini kuzatdi, va o‘tirgan joyida unutib, qo‘ng‘izning ustiga o‘tirdi!

Dahshatli chiyillash eshitildi. Pudel yo‘lak bo‘ylab uchib ketdi, faryod qilib, mehrob oldidan o‘tdi, boshqa yo‘lakdan qaytib keldi, eshik oldidan aylanib o‘tdi. Uning iztirobi tezligi bilan oshib borardi va u nihoyat uchar yulduzdek, o‘z orbitasida yaltirab uchardi. Oxiri telba jabrdiyda xo‘jayinining tizzasiga sakradi, u esa uni derazadan tashqariga uloqtirdi. G‘amgin faryod borgan sari uzoqlashib, so‘nib ketdi.

Bu vaqtda butun cherkov bo‘g‘ilgan kulgidan qip-qizil bo‘lib ketgan, va’z esa to‘xtab qolgan edi. Keyin u davom etdi, lekin ruhoniy eng jiddiy fikrni aytganda ham, orqa o‘rindiqlardan bo‘g‘iq, nopok kulgi eshitilardi, go‘yo u juda kulgili gap aytgandek.

Ibodat tugaganda, butun jamoat yengil tortdi. Tom uyga quvnoq ketdi: ibodat ozgina tomosha bilan bezalsa, unda ham bir qanoatlanarli tomon bor ekan, deb o‘yladi. Faqat bitta narsa uning shodligini xira qilardi: it qo‘ng‘iz bilan o‘ynashga rozi bo‘lgan edi, ammo uni olib ketishga haqi yo‘q edi.