31. G‘orda adashib
Endi pikinikdagi Tom va Bekkiga qaytaylik. Ular boshqalar bilan qorong‘u yo‘laklar bo‘ylab yurib, g‘orning tanish mo‘jizalarini — «Mehmonxona», «Sobor», «Aladdin saroyi» kabi bo‘rttirilgan nomlar berilgan joylarni ko‘rishdi. Keyin yashirinmachoq o‘yini boshlandi va Tom bilan Bekki uni shunday berilib o‘ynashdiki, charchab qolishdi. Keyin ular sham ko‘tarib, ilon izi yo‘lakdan pastga tushishdi va devorlarga tutun bilan yozilgan ismlar, sanalar va shiorlar labirintini o‘qib borishdi. Gaplashib ketib, ular g‘orning hech kim yozuv qoldirmagan qismiga kirib qolganlarini sezishmadi.
Ular sham tutuni bilan o‘z ismlarini yozib, yo‘lda davom etishdi. Bir joyda ohaktosh suvi oqib, minglab yillar davomida tosh sharsharani hosil qilgan edi. Tom uning orqasidagi tor yo‘lakni topdi va Bekki bilan birga kashfiyotchi bo‘lish istagi uni u yerga tortdi. Ular tor zinapoyalarga o‘xshash joydan pastga tushishdi, Tom esa qaytish yo‘lini topish uchun tutun bilan belgilar qo‘yib bordi.
Ular buloq bilan katta zalga keldilar. Uning shiftidan uzun, inson oyog‘idek yo‘g‘on stalaktitlar osilib turardi. Shiftda minglab ko‘rshapalaklar o‘ralashib yotardi. Shamlar ularni bezovta qildi va ular ko‘plab bo‘lib pastga uchib, shamlarga hujum qilishdi. Tom Bekkining qo‘lidan ushlab, birinchi yo‘lakka yugurdi. Bitta ko‘rshapalak Bekkining shamini qanoti bilan o‘chirib qo‘ydi. Ko‘rshapalaklar ularni uzoq quvishdi, ammo bolalar har yangi yo‘lakka sho‘ng‘ib, nihoyat ulardan qutulishdi.
Ular yer osti ko‘liga yetib kelishdi. Bu yerda chuqur sukunat hukmron edi. Bu sukunat birinchi marta bolalarning qalbiga sovuq qo‘lini qo‘ydi.
— Tom, men boshqalarning ovozini ancha vaqtdan beri eshitmadim, — dedi Bekki.
— Ha, Bekki, biz ulardan ancha pastdamiz. Qancha uzoqda ekanimizni bilmayman.
Bekki qo‘rqib ketdi.
— Biz bu yerga qancha vaqtdan beri tushyapmiz, Tom? Orqaga qaytaylik.
— Ha, menimcha, shunday qilganimiz yaxshi.
— Yo‘lni topa olasanmi, Tom? Bu yerda hammasi chalkash.
— Topaman, ammo ko‘rshapalaklardan qo‘rqaman. Agar ular ikkala shamni o‘chirsa, chatoq bo‘ladi. Boshqa yo‘l bilan qaytamiz.
Ular yo‘lak bo‘ylab jim yurdilar. Har bir yangi yo‘lakda Tom tanish narsani qidirdi, ammo hech narsa tanish emasdi. Har safar u «Hammasi joyida» deb Bekkini tinchlantirardi, lekin uning yuragi tobora umidsizlikka botardi. Va nihoyat u «Hammasi joyida» deyishni ham to‘xtatdi va tobora tezroq, tasodifiy yo‘laklarga burila boshladi.
— Tom! Tom, biz adashdik! Biz bu dahshatli joydan hech qachon chiqa olmaymiz! — Bekki yig‘lab yubordi.
Bekki shunday yig‘ladiki, Tom uni hech qanday yupata olmadi. U o‘zini bu baxtsizlikka sudrab kelgani uchun ayblay boshladi. Bu Bekkiga ta’sir qildi: u yig‘lashni to‘xtatib, Tomga yana umid qilishni, uning ortidan qayerga bo‘lsa ham borishini va’da qildi. Faqat Tom boshqa o‘zini ayblamasin.
Ular yana yurdilar — maqsadsiz, tasodifiy. Tom Bekkining shamini o‘chirdi. Bu tejamkorlik ma’nosi Bekkiga tushunarli edi: endi ularning boshqa shamlari yo‘q edi. Nihoyat charchoq ularni yengdi. Ular o‘tirishdi va Bekki uxlab qoldi. Tom uning yuzini kuzatdi. Uyqusida qiz tabassum qildi — u uyda bo‘lsa kerak, tushida.
Bekki uyg‘onganda, ular yana yurishdi. Keyin bir buloq yoniga kelishdi. Tom Bekkining ochligini ko‘rdi va cho‘ntagidan pikinikdan saqlab qolgan kek bo‘lagini chiqardi. Bu ularning to‘y keki bo‘lishi kerak edi, Bekki shunday dedi. Ular kekni bo‘lib yeyishdi va buloq suvini ichishdi.
Tom endi oxirgi sham bo‘lagini devordagi loy bo‘lagiga mahkamladi. Ular uning so‘nayotgan alangasini kuzatishdi. Nihoyat alanga ko‘tarilib, titrab, so‘ndi. Mutlaq, dahshatli qorong‘ulik hukmron bo‘ldi.
Ular uzoq vaqt uxlab yotdilar. Tom uyg‘onib, bu yakshanba bo‘lishi kerakligini, balki dushanba ekanini o‘yladi. Ular qidirilayotganiga hech shubha yo‘q edi. Tom qichqirdi, lekin ovozi qorong‘ulikda shunchalik dahshatli aks-sado berdiki, u boshqa qichqirmadi.
Birdan uzoqdan qandaydir tovush eshitilgandek bo‘ldi. Tom javob qaytardi va Bekkining qo‘lidan ushlab, o‘sha tomonga yurdi. Ammo yo‘lda chuqurlik paydo bo‘ldi. Tom qorni bilan yotib, pastga qo‘lini cho‘zdi — tubiga yetmadi. Ular to‘xtab, kutishdi. Tovushlar so‘nib ketdi.
Ochlik qiynardi. Tom vaqtni o‘tkazish uchun yo‘laklarni o‘rganishga qaror qildi. U cho‘ntagidan uchurma ipini chiqardi, bir uchini toshga bog‘ladi va Bekkini qoldirib, ipni yozgancha ketdi. Yigirma qadamdan keyin yo‘lak «sakrash joyi» bilan tugadi. Tom tiz cho‘kib, burchakdan qo‘lini cho‘zdi. Shu payt yigirma yard narida, bir qoya ortidan sham ushlagan odam qo‘li paydo bo‘ldi! Tom quvonch bilan qichqirdi — va o‘sha qo‘lning egasi ko‘rindi: bu Badjahl Jo edi!
Tom qotib qoldi. Ammo Jo uning qichqirig‘ini aks-sadoda tanimadi shekilli, u qochib ketdi. Tom qo‘rquvdan butun vujudi bilan titrab, buloq yoniga qaytdi. U Bekkiga ko‘rgan narsasini aytmadi. U faqat «omad uchun» qichqirdim, dedi.