23. Maff Potterni qutqarish
Nihoyat uyqudagi kayfiyat buzildi: qotillik ishi sudda ko‘rila boshladi. Bu darhol qishloqning yagona gap mavzusiga aylandi. Tom bundan qochib qutula olmasdi. Har safar qotillik haqida gap bo‘lsa, uning yuragi titrardi, chunki uning qo‘rqqan vijdoni bu gaplar o‘ziga yo‘naltirilgan, uni sinash uchun aytilyapti deb uni ishontirardi. U o‘zini noqulay his qildi. U Gekni xilvat joyga olib borib, u bilan gaplashdi.
— Gek, bu haqda birovga aytganmisan?
— Nima haqida?
— Bilasan-ku nima haqida.
— Ha, albatta, yo‘q.
— Bir og‘iz ham?
— Bir og‘iz ham, qasam ichaman. Nega so‘rayapsan?
— Qo‘rqyapman.
— Tom Soyer, agar biz aytsak, ikki kun ham yashamaymiz. Bilasan-ku.
Tom biroz tinchlandi. Ular qasamlarini yana bir bor takrorlashdi.
— Gek, Maff Potter haqida nima deyishyapti?
— Nima deyishadi? Hamma uni dor ostiga ketadi deyapti. Hamma vaqt shuni gapirishyapti.
— Bilasanmi, Gek, unga juda achinyapman.
— Men ham. U hech kimga yomonlik qilmagan. Baliq tutib, sotib, mast bo‘lardi, bekorchilik qilardi, ammo hammamiz ham shunday-ku. Bir marta menga yarim baliq bergan edi, menga yetadigan baliq yo‘q bo‘lganda. Ko‘p marta meni qo‘llab-quvvatlagan.
— Menga ham varrak yamab bergan, qarmoq ilgagi bergan. Qani endi uni qutqarib qolsak edi.
— Biz uni qutqara olmaymiz, Tom. Va undan ham yomoni, agar qochsa ham, uni yana tutishadi.
Bolalar uzoq gaplashishdi, ammo bu ularga taskin bermadi. Kechga yaqin ular qamoqxonaning kichik derazasi oldida aylanib yurishdi, ehtimol nimadir sodir bo‘lar deb umid qilib. Ular avvalgidek Potterga tamaki va gugurt uzatishdi. Bu ularning vijdonini yanada qiynadi.
— Sizlar menga juda yaxshi bo‘ldingiz, bolalar, — dedi Potter. — Shahar ichida hech kim bunchalik yaxshi bo‘lmagan. Men buni unutmayman. Men ko‘pincha o‘ylayman: barcha bolalarning varraklarini, narsalarini yamaganman, ularga baliq tutish joylarini ko‘rsatganman, ularga yaxshilik qilganman. Endi esa keksa Maff qiynalganda, hamma uni unutdi. Faqat Tom va Gek unutmadi. Bolalar, men dahshatli ish qildim — mast bo‘lib, aqlsiz bo‘lib qoldim. Shuning uchun meni osishadi va bu to‘g‘ri. Lekin yaxshisi, bu haqda gaplashmaylik. Sizlar hech qachon mast bo‘lmanglar — shunda bunday joyga tushmaysiz.
Tom uyga juda baxtsiz holda qaytdi va o‘sha kechasi dahshatli tushlar ko‘rdi.
Sud jarayonining ikkinchi kuni oxiriga kelib, qishloqda gap tarqaldi: Badjahl Joning ko‘rsatmalari mustahkam va o‘zgarmas, hukm qanday bo‘lishi aniq.
Tom o‘sha kechasi kech qaytdi va derazadan kirib yotdi. U juda hayajonlangan edi, uxlashga bir necha soat urindi.
Ertasi kuni ertalab butun qishloq sud zaliga to‘plandi. Bu katta kun edi. Potterni zanjirband olib kirishdi. U oqarib ketgan, ozg‘in, umidsiz edi. Badjahl Jo har doimgidek befarq ko‘rinardi.
Guvohlar birin-ketin ko‘rsatma berishdi. Biri Potterni o‘sha tunda soyda yuvinayotganini ko‘rganini aytdi. Ikkinchisi pichoq topilganini tasdiqladi. Uchinchisi uni Potterning qo‘lida ko‘rganini aytdi. Himoyachi har safar: «Savolim yo‘q», derdi. Zal norozi bo‘lib g‘uvillardi: nahotki u mijozining hayotini hech bir urinishsiz topshirsa?
Shunda himoyachi o‘rnidan turib dedi:
— Janob sudya, biz o‘z yo‘limizni o‘zgartirdik. Tomas Soyerni chaqiring!
Butun zal hayratdan qotib qoldi. Tom guvohlik o‘rniga chiqdi, juda qo‘rqqan holda. Qasam ichdi.
— Tomas Soyer, o‘n yettinchi iyun kuni yarim tunda qayerda eding?
Tom Badjahl Joning temirdek yuziga qaradi va tili tutildi. Bir necha lahzadan keyin u biroz kuch to‘pladi:
— Qabristonda!
— Biroz balandroq, iltimos. Qo‘rqma.
— Qabristonda.
Badjahl Joning yuzida masxaraomuz tabassum paydo bo‘ldi.
— Uilyamsning qabri yonidamiding?
— Ha, ser.
— Qanchalik yaqin?
— Siz va men qanchalik yaqin bo‘lsak, shunchalik.
— Yashiringanmiding?
— Ha. Qabr chetidagi qayrag‘ochlar ortida.
— Yolg‘izmiding?
Tom bir lahza ikkilanib turdi.
— Yo‘q... lekin u kimligini aytmayman.
— Mayli, boshqalarni hozircha qo‘yamiz. U yerga biror narsa olib borganmidingiz?
Tom ikkilandi va bir oz noqulaylik bilan dedi:
— Faqat... o‘lik mushuk.
Zalda kulgi yangradi, sudya uni to‘xtatdi.
— Endi, bolam, bizga hamma narsani aytib ber, hech narsani yashirma.
Tom avval sekin, keyin borgan sari erkinroq, hikoyasini boshladi. Butun zal nafas olmay tinglardi. Hamma ko‘zlar unga qadalgan edi. Hikoyaning dahshati yuqori nuqtaga yetganda, Tom dedi:
— ...va doktor taxta bilan Maff Potterni urib yiqitdi, shunda Badjahl Jo pichoq bilan sakradi va...
Shu payt Badjahl Jo olomon orasidan o‘tib, chaqmoq tezligida derazaga tashlandi, uni sindirib, g‘oyib bo‘ldi!