Xazina oroli

Skvayr Trelouni, doktor Livsi va boshqa janoblar mendan Xazina oroli haqidagi butun voqeani boshidan oxirigacha yozib berishimni so‘rashdi. Faqat orolning qayerdaligini aytmasam bas, chunki u yerda hali olib ketilmagan xazina bor. Shunday qilib, men, Jim Xokins, qo‘limga qalam olib, otam «Admiral Benbou» mehmonxonasini tutib turgan o‘sha kunlarga — qilich izi tushgan, oftobda qoraygan keksa dengizchi bizning tomimiz ostida birinchi bor qo‘nim topgan kunga qaytaman.

Uni xuddi kechagidek eslayman. Eshik oldiga qo‘lida qo‘l aravacha bilan dengiz sandig‘ini sudrab keldi: baland bo‘yli, baquvvat, og‘ir gavdali, yong‘oqdek qo‘ng‘ir odam. Yog‘langan sochi o‘rilib, ifloslangan ko‘k kamzulining yelkasiga tushib turardi. Qo‘llari tirnalgan, qora tirnoqlari singan, bir yonog‘ida esa oqargan, iflos qilich chandig‘i bor edi. Kirib kelayotib, o‘zicha xirillab, keyinchalik ko‘p eshitadigan eski dengiz qo‘shig‘ini aytdi:

«O‘n besh odam — o‘likning sandig‘ida, Yo-ho-ho, bir shisha rom!»

U eshikni hassasi bilan taqillatib, otam chiqqach, bir stakan rom so‘radi. Ichib bo‘lgach, qoyalarga, ko‘rfazga, mehmonxona peshtoqiga uzoq qarab turdi.

— Qulay ko‘rfaz ekan, — dedi nihoyat. — Qovoqxona ham joyida turibdi. Mehmon ko‘pmi, og‘ayni?

Otam unga mehmon kam ekanini, afsuski, juda kam ekanini aytdi.

— Unda menga shu yer to‘g‘ri keladi, — dedi u. — Men oddiy odamman: rom, cho‘chqa go‘shti, tuxum va kemalarni kuzatish uchun anavi qoya — boshqa narsa kerak emas. Meni kapitan deb atashingiz mumkin.

U ostonaga uch-to‘rtta oltin tanga tashladi va pul tugasa, xabar berishini aytdi.

Kapitan juda kamgap edi. Kun bo‘yi qo‘lida mis durbin bilan ko‘rfaz bo‘yida yoki qoyalarda kezar, kechqurunlari esa umumiy xonada, olov yonida o‘tirib, achchiq rom ichardi. Kim gapirsa, javob bermas, faqat birdan boshini ko‘tarib, tumandagi kema hushtagidek burnidan xo‘rsinib qo‘yardi. Har kuni sayrdan qaytgach, yo‘ldan dengizchilar o‘tmadimi, deb so‘rardi. Avval biz uni hamrohlarini sog‘inayapti deb o‘ylardik, keyin tushundik: u ulardan qochib yurardi.

Bir kuni u meni chetga tortdi va har oyning birinchi kuni to‘rt penslik kumush tanga berishga va’da qildi — buning evaziga men «bir oyoqli dengizchi» ko‘rinishi bilanoq unga xabar berishim kerak edi. O‘sha bir oyoqli odam tushlarimga kirib, meni qiynay boshladi. Bo‘ronli kechalari men uni goh tizzasidan kesilgan, goh sonidan uzilgan holda ko‘rardim; u devor oshib, ariq-u qirlar osha meni quvlab yurardi.

Ba’zi kechalari kapitan haddan oshiq ichib, mehmonlarni o‘z qo‘shig‘ini birga aytishga majbur qilardi. U dorga osilganlar, taxta ustida yurgizilib dengizga itarilganlar, bo‘ronlar va Ispaniya qirg‘oqlaridagi yovuz ishlar haqida shunday dahshatli hikoyalar aytardiki, dehqonlar titrab-qaqshab uyga qaytishardi. Otam bunday mehmon bizni xonavayron qiladi, deb doim xavotirda edi. Lekin aslida odamlar uni yoqtirardi: zerikarli qishloq hayotida u bir tomosha edi. Ba’zi yigitlar hatto uni «haqiqiy dengiz bo‘risi» deb maqtashardi.

Bir kuni kechqurun doktor Livsi otamni ko‘rgani keldi. Kapitan odatdagidek mast holda «Yo-ho-ho»sini boshladi va stolni urib, hammani jim bo‘lishga buyurdi. Hamma jim bo‘ldi — doktordan boshqa. Doktor xotirjam gapida davom etdi.

— Siz menga gapiryapsizmi, ser? — dedi u kapitanga sovuqqonlik bilan. — Agar shunday ichishda davom etsangiz, dunyo bitta iflos yaramasdan qutuladi, xolos.

Kapitan sakrab turib, pichog‘ini ochdi. Doktor joyidan ham qo‘zg‘almadi.

— Agar pichog‘ingizni hozir cho‘ntagingizga solmasangiz, — dedi u ovozini ham ko‘tarmay, — so‘z beraman, keyingi sudda dorga osilasiz. Men faqat doktor emas, sudyaman ham.

Ular bir muddat bir-biriga tikilib qolishdi. Keyin kapitan pichog‘ini yig‘ishtirib, kaltaklangan itdek to‘ng‘illagancha o‘rniga o‘tirdi.