Ko‘p o‘quvchilarning konspekt daftari — darsda yoki kitobdan ko‘chirilgan matnlar to‘plami. Imtihon yaqinlashganda ular bu daftarni varaqlab chiqadi va bu yana o‘sha qayta o‘qishga aylanadi. Kornell usuli esa konspektni boshidanoq faol eslash vositasi qilib tuzishni taklif qiladi. Bu usul XX asr o‘rtalarida AQShdagi Kornell universitetida talabalar uchun ishlab chiqilgan va shu nom bilan mashhur bo‘lgan.

Usulning asosi — sahifani uch qismga bo‘lish. Varaqning chap tomonidan taxminan to‘rtdan bir qismini vertikal chiziq bilan ajrating — bu «savollar ustuni». O‘ng tomondagi katta qism — «asosiy yozuvlar». Sahifaning pastidan esa bir necha qatorlik joy qoldiring — bu «xulosa» qismi.

Darsda yoki kitob o‘qiyotganda asosiy yozuvlarni o‘ng tomonga yozasiz. Bu yerda ham so‘zma-so‘z ko‘chirmang: qisqa jumlalar, kalit so‘zlar, sxemalar, misollar. Dars yoki o‘qish tugagach — iloji bo‘lsa o‘sha kuni — chap ustunga savollar yozasiz. Har bir muhim fikr uchun bitta savol: «Fotosintez qayerda sodir bo‘ladi?», «Amir Temur davlatining poytaxti qaysi shahar edi?», «Bu formulada nima nimaga bog‘liq?» Pastki qismga esa butun sahifaning mazmunini ikki-uch gapda o‘z so‘zingiz bilan yozasiz.

Asl kuch takrorlash paytida namoyon bo‘ladi. O‘ng tomondagi yozuvlarni qog‘oz bilan yopasiz va faqat chap ustundagi savollarga qarab javob berishga urinasiz. Bu — tayyor faol eslash mashqi. Javob bera olmagan savollaringizni belgilab qo‘yasiz va ular keyingi takrorlashda birinchi navbatda ko‘riladi. Shunday qilib, konspekt daftaringiz o‘zi bir test to‘plamiga aylanadi.

Pastki xulosa qismi ham muhim. Butun sahifani ikki-uch gapga sig‘dirish uchun eng muhim narsani ajratib olishingiz kerak. Bu tushunishni talab qiladi va mavzuni umumiy ko‘rinishda ko‘rishga yordam beradi. Imtihon oldidan esa faqat xulosalarni o‘qib chiqib, butun kursni tez esga tushirishingiz mumkin.

Kornell usulini moslashtirish mumkin. Ba’zilar savollar ustuniga formulalarni yoki kalit atamalarni yozadi. Ba’zilar xulosa qismida mavzuni oldingi mavzular bilan bog‘laydi. Ba’zilar telefonda yoki planshetda shu tuzilmani saqlab yozadi. Muhimi — uchta asosiy g‘oya saqlanib qolsin: qisqa yozuvlar, ulardan chiqqan savollar va o‘z so‘zingiz bilan xulosa.

Agar repetitorga qatnasangiz, bu usul ayniqsa foydali. Repetitor gapirayotganda hamma narsani yozishga ulgurmaysiz va bunga hojat ham yo‘q. Asosiy fikrlarni yozib oling, uyga kelib savollar va xulosa qo‘shing. Bu jarayonning o‘zi darsni bir marta takrorlash bo‘ladi. Keyingi darsga esa tushunmagan savollaringiz bilan borasiz.

Navoiylik Behruz tarix darslarida avval hamma narsani yozishga harakat qilar edi va daftari to‘lib ketardi, lekin imtihon oldidan undan foydalanish qiyin edi. Kornell usuliga o‘tgach, u har bir mavzu uchun bir-ikki sahifadan ko‘p yozmaydigan bo‘ldi. Chap ustundagi savollar uning eng yaxshi takrorlash vositasiga aylandi: avtobusda, navbatda kutganda daftarini ochib, o‘ng tomonni yopib, o‘zini tekshirardi.

Bugun qiling:

1. Daftaringizdagi bir sahifani Kornell usulida chizing: savollar ustuni, asosiy yozuvlar va xulosa.

2. Bugungi darsingiz yoki o‘qigan mavzuingizni shu shaklda konspekt qiling.

3. Kechqurun o‘ng tomonni yopib, faqat savollarga javob berib ko‘ring.