Voqealar qisqacha

Voqealar Angliyadagi «Manor» fermasida bo‘lib o‘tadi. Ferma egasi — mister Jons, ichkilikka berilgan, hayvonlarga beparvo va qo‘pol xo‘jayin. Hayvonlar og‘ir ishlaydi, lekin och yuradi.

Bir kecha fermaning eng keksa va hurmatli hayvoni — Qari Mayor laqabli to‘ng‘iz — barcha hayvonlarni omborxonaga yig‘adi. U ko‘rgan tushini aytib beradi: qachondir hayvonlar odamlarsiz, o‘z mehnatining mevasini o‘zi yeb, erkin va teng yashaydi. Mayor odamni barcha baxtsizliklarning sababi deb e’lon qiladi va hayvonlarga bir qo‘shiq o‘rgatadi. Bu qo‘shiq kelajakdagi erkin hayot madhiyasiga aylanadi. Oradan ko‘p o‘tmay Mayor vafot etadi.

Uning g‘oyalarini cho‘chqalar — fermadagi eng aqlli hayvonlar — rivojlantiradi va ta’limotga aylantiradi. Kunlarning birida mister Jons yana mast bo‘lib, hayvonlarni ovqatlantirishni unutganida, ular isyon ko‘taradi va xo‘jayinni fermadan haydab chiqaradi. Fermaning nomi «Hayvonlar fermasi» ga o‘zgartiriladi.

Hayvonlar yangi hayotni boshlaydi. Omborxona devoriga yetti qonun yoziladi: unda hayvonlar hammasi teng ekani, odamga xos odatlar — kiyim kiyish, karavotda yotish, ichkilik ichish — taqiqlangani va hech bir hayvon boshqasini o‘ldirmasligi kabi qoidalar bor. Birinchi hosil ajoyib bo‘ladi, hamma birdek ishlaydi va o‘zini baxtli his qiladi.

Biroq tez orada cho‘chqalar o‘zlarini «fikr qiluvchi» sifatida boshqa ishlardan ozod qila boshlaydi va sut, olma kabi eng yaxshi narsalarni o‘zlariga oladi. Ularning ikki yetakchisi — Snoubol va Napoleon — har masalada bahslashadi. Snoubol fermada shamol tegirmoni qurishni taklif qiladi, Napoleon esa unga qarshi chiqadi. Ularning raqobati ferma tarixini butunlay o‘zgartirib yuboradigan voqea bilan yakunlanadi.

Shundan keyin fermada hokimiyat asta-sekin bir qo‘lga to‘planadi. Qonunlar sekin-asta, hech kim sezmaydigan tarzda o‘zgarib boradi, hayvonlarning xotirasi esa chalkashtiriladi. Mehnat og‘irlashadi, ovqat kamayadi, lekin hayvonlarga har kuni «ilgarigidan yaxshi yashayapmiz» deb aytiladi. Fermada qo‘rquv paydo bo‘ladi.

Kitob oxirida fermada nima yuz berishini, sodiq ishchi otning taqdiri qanday bo‘lishini va so‘nggi sahifadagi mashhur manzarani bu yerda ochmaymiz — ularni o‘zingiz o‘qib, his qilganingiz yaxshi.