To‘rt qoida
Kitobning ikkinchi, katta qismi amaliy qoidalarga bag‘ishlangan.
Birinchi qoida — chuqur ishlang. Iroda kuchi cheklangan, shuning uchun chuqur ishni tasodifga emas, odat va tartibga tayantirish kerak. Nyuport chuqur ishni hayotga kiritishning to‘rt usulini tasvirlaydi. Rohibona usul — chalg‘ituvchi narsalardan deyarli butunlay voz kechish; bu kam odamga mos keladi. Ikki rejimli usul — ma’lum davrlarni, masalan haftaning bir necha kunini yoki yilning bir necha haftasini butunlay chuqur ishga ajratish. Ritmik usul — har kuni bir xil vaqtda, masalan ertalab ikki soat chuqur ishlash odati. Jurnalistcha usul — imkon bo‘lgan har qanday bo‘sh vaqtda tezda chuqur ishga o‘tish; bu tajriba talab qiladi. Abituriyent va talabalar uchun eng qulayi, odatda, ritmik usul.
Nyuport chuqur ish uchun marosim yaratishni ham maslahat beradi: qayerda, qancha vaqt, qanday qoidalar bilan ishlaysiz — hammasi oldindan belgilangan bo‘lsin. U mashhur odamlardan misollar keltiradi: masalan, psixolog Karl Yung ko‘l bo‘yida o‘zi uchun tosh minorali uy qurib, u yerda chalg‘imasdan ishlagan. Bill Geyts esa yiliga bir necha marta «o‘ylash haftalari» o‘tkazib, kitob va maqolalar bilan yolg‘iz qolgan.
Muallif «katta qadam» deb ataladigan usulni ham eslatadi: muhim ishni tugatish uchun odatiy muhitdan butunlay chiqib, kutilmagan va hatto qimmat sharoit yaratish. Masalan, «Garri Potter» muallifi Joan Rouling turkumning so‘nggi kitobini yakunlash uchun mehmonxonadan xona olib, u yerda yozgan. Muhit o‘zgarishi va qilingan sarf miyaga «bu ish jiddiy» degan signal beradi.
Bu qoidaning muhim qismi — ish kunini aniq yakunlash. Nyuport kun oxirida barcha vazifalarni ko‘zdan kechirib, ertangi rejani tuzib, keyin ishni ongli ravishda «yopish»ni tavsiya qiladi. Bu miyaga dam olish imkonini beradi, dam olgan miya esa ertasiga yaxshiroq ishlaydi.
Ikkinchi qoida — zerikishni qabul qiling. Agar biz har bir bo‘sh daqiqada — navbatda, avtobusda, lift kutayotganda — darhol telefonga qo‘l cho‘zsak, miya doimiy yangilikka o‘rganib qoladi va keyin bir ishga uzoq jamlana olmaydi. Diqqat — mushak kabi: uni mashq qilish kerak. Nyuport internetga qachon kirishni oldindan rejalashtirishni va qolgan vaqtda unga umuman tegmaslikni maslahat beradi. Shuningdek, u «unumli fikrlash»ni taklif qiladi: piyoda yurish yoki yo‘lda ketayotganda bitta aniq masala ustida o‘ylash va chalg‘ib ketsangiz, qayta unga qaytish.
Uchinchi qoida — ijtimoiy tarmoqlardan voz keching. Bu yerda muallif hamma tarmoqlarni o‘chirib tashlashni talab qilmaydi. U usta yondashuvini taklif qiladi: usta har bir asbobni foydasiga qarab tanlaydi. Biror tarmoq sizning eng muhim maqsadlaringizga katta foyda keltirsagina, undan foydalaning. Faqat «qandaydir foydasi bor» degan sabab yetarli emas, chunki deyarli har bir narsaning ozgina foydasi bor, lekin vaqt va diqqatni olib qo‘yadigan zarari undan ko‘p bo‘lishi mumkin. Nyuport tajriba taklif qiladi: bir oy davomida tarmoqlarga kirmang, hech kimga e’lon qilmang ham. Oy oxirida o‘zingizdan so‘rang: bu bir oyda hayotim yomonlashdimi? Kimdir meni yo‘qotdimi? Ko‘pchilik uchun javob kutilmagan bo‘ladi.
To‘rtinchi qoida — sayoz ishni kamaytiring. Sayoz ishni butunlay yo‘qotib bo‘lmaydi, lekin uni nazorat qilish mumkin. Nyuport ish kunining har bir soatini oldindan rejalashtirishni, rejaning buzilishi tabiiy ekanini bilib, uni kun davomida yangilab borishni taklif qiladi. Bu odamni o‘z vaqtiga ongli qarashga o‘rgatadi. Shuningdek, xatlar va xabarlarga javob berishda ham aniqlik kerak: noaniq xat uzun yozishmaga aylanadi, aniq xat esa masalani bir martada hal qiladi.