— Uchinchi safardan keyin ham uyda uzoq o‘tira olmadim, — dedi Dengizchi Sindbod. — Yana qimmatbaho mollar sotib olib, savdogarlar bilan dengizga chiqdim.

Bir kuni dengizda dahshatli bo‘ron turdi, kemamiz to‘lqinlarga urilib, chil-chil bo‘ldi. Ko‘p odamlar g‘arq bo‘ldi, men esa yana bir necha kishi bilan birga kemaning bir taxtasiga yopishib, bir orol qirg‘og‘iga chiqib oldik.

Orolda bizni yalang‘och, yovvoyi odamlar qurshab olib, o‘z podshohlarining oldiga olib borishdi. Ular bizga allaqanday o‘tni yeyishga berishdi. Sheriklarim ochlikdan uni ochko‘zlik bilan yeyishdi, men esa nimadandir shubhalanib, yemadim. Keyin ularga kokos moyi bilan pishirilgan guruch berishdi. O‘tni yegan sheriklarim aqldan ozib qolgandek bo‘ldilar: ko‘zlari ma’nosiz, faqat yeyishni o‘ylaydigan bo‘lib qoldilar. Shunda men tushundim: bu odamxo‘rlar ekan! Ular asirlarini o‘sha o‘t bilan aqldan ozdirib, guruch bilan semirtirib, keyin yeyishar ekan.

Men esa qo‘rquv va ochlikdan qurib, ozib ketdim, ular menga e’tibor bermay qo‘yishdi. Bir kuni hamma uxlab yotganida, men qochdim. Yetti kun-yetti tun yurdim, faqat meva yeb, buloq suvini ichdim. Sakkizinchi kuni dengiz qirg‘og‘ida murch terayotgan oq tanli odamlarni uchratdim. Ular menga ovqat berishdi, hikoyamni eshitib, hayratda qolishdi va meni o‘z yurtiga, podshohining huzuriga olib borishdi.

Ularning shahri obod, aholisi ko‘p edi. Podshoh meni yaxshi qabul qildi. Men shuni payqadimki, bu yurtda hamma — hatto podshohning o‘zi ham — otni egarsiz, yalang minarkan. Men duradgor va temirchini topib, ularga egar, uzangi va yugan yasashni o‘rgatdim, egarga mo‘yna va charm qoplab, chiroyli qilib bezadim. Birinchi egarni podshohga sovg‘a qildim. U otini egarlab minib, behad xursand bo‘ldi. Endi vazirlar, amaldorlar, boylar hammasi mendan egar buyurtma qila boshlashdi va men boyib ketdim.

Bir kuni podshoh menga dedi: «Sen bizga o‘zimizdek bo‘lib qolding. Seni o‘z yurtimizda qoldirmoqchiman. Senga go‘zal, aqlli, boy bir xotin olib beraman». Men rad etishga jur’at qilmadim. To‘y bo‘ldi va men xotinim bilan ahil-inoq yashay boshladim. Lekin ko‘nglimda baribir Bag‘dodga qaytish orzusi bor edi.

Bir kuni qo‘shnimning xotini vafot etdi. Men unga ta’ziya bildirgani borsam, u qattiq qayg‘urib o‘tiribdi. «Nega bunchalik g‘am chekasan? — dedim. — Xudo senga boshqa xotin berar». U yig‘lab dedi: «Qanday qilib boshqa xotin olaman? Bugun men ham u bilan birga ko‘milaman. Bizning yurtimizning qadimiy odati shunday: er o‘lsa, xotini u bilan tiriklayin ko‘miladi, xotin o‘lsa — eri».

Men dahshatga tushdim. Haqiqatan ham, o‘sha kuni shahar tashqarisidagi tog‘da, dengiz bo‘yidagi chuqur bir quduqqa — u o‘liklar g‘ori edi — avval ayolning jasadini, keyin esa eriga yetti bo‘lak non va bir ko‘za suv berib, uni ham arqon bilan tushirib yuborishdi. Quduq og‘zini katta tosh bilan yopishdi.

Ko‘p o‘tmay — taqdirni qarangki — mening xotinim kasal bo‘lib qolib, vafot etdi. Men podshohga yalindim: «Men begona yurtdanman, bu odat menga tegishli emas». Lekin hech kim quloq solmadi. Xotinimni bezatib, qimmatbaho taqinchoqlari bilan quduqqa tushirishdi, keyin meni ham yetti non va bir ko‘za suv bilan tushirib yuborishdi va toshni yopishdi.

Quduq tubida qorong‘i, sasigan g‘or bo‘lib, u yer o‘liklarning suyaklari bilan to‘la edi. Men o‘zimni la’natladim: «Uyimda rohatda o‘tirsam bo‘lmasmidi?» Nonimni oz-ozdan yeb, suvimni tomchilab ichib, bir necha kun yashadim. Keyinroq yana dafn marosimlari bo‘lganida, yuqoridan tushirilgan oziq-ovqat bilan jon saqladim.

Bir kuni g‘orning ichkarisida nimadir qimirlaganini eshitdim. Qarasam, bir yovvoyi hayvon o‘liklarni yeb yurgan ekan. U meni sezib, qochib ketdi. Men uning ortidan ergashdim va uzoqda, yulduzdek miltillayotgan bir nuqtani ko‘rdim. Bu tog‘ning dengizga qaragan tomonidagi bir tirqish ekan, hayvonlar shundan kirib-chiqar ekan! Men tirqishni kengaytirib, tashqariga chiqdim va dengiz qirg‘og‘ida o‘zimni topdim. Xudoga shukr qildim!

Keyin men yana g‘orga qaytib, o‘liklar bilan birga ko‘milgan qimmatbaho taqinchoqlar, marvaridlar, javohirlarni yig‘ib, kiyimlarimga o‘rab, qirg‘oqqa olib chiqdim. Bir necha kun qirg‘oqda kutdim. Nihoyat, uzoqdan bir kema o‘tib borayotganini ko‘rdim. Men sallamni silkitib qichqirdim, ular meni ko‘rib, olib ketishdi. Ularga «Kemam cho‘kib ketdi», dedim, o‘liklar g‘ori haqida esa hech narsa aytmadim, toki kemada o‘sha shahardan odam bo‘lsa, bilib qolmasin. Kapitanga javohirlardan in’om berdim, lekin u olmadi: «Biz dengizda qolgan odamni Xudo uchun qutqaramiz», dedi.

Biz ko‘p orollardan o‘tib, nihoyat Basraga, u yerdan Bag‘dodga yetib keldim. Ana shu mening to‘rtinchi safarim edi.