Xalifa Horun ar-Rashid zamonida Bag‘dod shahrida Sindbod ismli bir kambag‘al hammol yashardi. Bir kuni jazirama issiqda u boshida og‘ir yuk bilan ko‘chadan o‘tib borayotgan edi. Holdan toyib, bir dabdabali uyning darvozasi oldidagi supaga yukini qo‘yib, dam olgani o‘tirdi. Darvoza ichidan salqin shabada esar, gul va ud hidi anqir, qo‘shiq va soz ovozlari, qushlarning sayrashi eshitilardi. Hammol xo‘rsinib, o‘ziga-o‘zi dedi:

— Yo Rabbim! Bir banda shunday saroyda rohat qilib yashaydi, men esa mashaqqatdan qaddim bukilib, qorni och yuraman. U ham inson, men ham inson. Taqdir ekan-da!

Shu payt darvozadan bir xizmatkor chiqib, uni ichkariga chaqirdi: «Xo‘jayinim seni ko‘rmoqchi». Hammol qo‘rqa-pisa ichkari kirdi. Keng zalda dasturxon yozilgan, atrofida obro‘li mehmonlar o‘tirar, to‘rda esa oq soqolli, salobatli bir kishi o‘tirardi. U hammolni yoniga o‘tqazib, mehmon qildi va ismini so‘radi.

— Ismim Sindbod hammol, — dedi u.

Xo‘jayin jilmaydi:

— Mening ismim ham Sindbod. Meni Dengizchi Sindbod deyishadi. Hozirgina darvoza oldida aytgan gaplaringni eshitdim. Sen bu boylik menga osongina kelgan deb o‘ylaysan. Yo‘q, birodar. Men bu kunlarga yetguncha yetti marta dengiz safariga chiqdim va har safar o‘limni ko‘z oldimda ko‘rdim. Qulog‘ingni ber, senga boshimdan o‘tganlarni aytib beraman.

Va Dengizchi Sindbod hikoyasini boshladi.

— Otam Bag‘dodning boy savdogarlaridan edi. U vafot etganda menga katta boylik qoldirdi. Men yosh va beparvo edim, do‘stlar bilan yeb-ichib, ko‘ngilxushlik qilib, bu boylikni tez orada sovurib yubordim. Bir kuni hushimga kelsam, qo‘limda deyarli hech narsa qolmabdi. Shunda Sulaymon payg‘ambarning: «O‘lim kunidan ko‘ra tug‘ilgan kun yaxshiroq, tirik it o‘lik sherdan yaxshiroq, kambag‘allik qabrdan ham og‘irroq», degan hikmatini esladim. Qolgan mol-mulkimni sotib, savdo uchun mol sotib oldim va boshqa savdogarlar bilan birga Basraga borib, kemaga o‘tirdim.

Biz kunlab, tunlab suzdik, oroldan orolga o‘tib, savdo qildik. Bir kuni dengiz o‘rtasida jannatdek go‘zal bir orolni ko‘rib qoldik. Kema langar tashladi, yo‘lovchilar qirg‘oqqa chiqib, kimdir olov yoqib ovqat pishira boshladi, kimdir kir yuvdi, kimdir sayr qildi. Men ham ular bilan edim. Birdan kemadan kapitan qichqirdi: «Qochinglar! Jonlaringizni qutqaringlar! Bu orol emas, bu dengiz tubida uxlab yotgan ulkan baliq! Ustiga qum yig‘ilib, daraxtlar o‘sib ketgan. Siz olov yoqqaningizda u isinib, uyg‘onib qoldi. Hozir dengiz tubiga sho‘ng‘iydi!»

Odamlar kemaga yugurishdi. Kimdir ulgurdi, kimdir ulgurmadi. «Orol» qimirlab, suv ostiga cho‘kdi, men esa dengizda qoldim. Kapitan ulgurganlarni olib, yelkanlarni ochdi va ketib qoldi. Men to‘lqinlar orasida jon talvasasida edim. Xudoning marhamati bilan qo‘limga yuvinish uchun olingan katta yog‘och tog‘ora ilinib qoldi. Unga minib olib, oyoqlarim bilan eshkak eshdim. Bir kecha-kunduz to‘lqinlar meni u yoqdan-bu yoqqa otdi va nihoyat bir baland orol qirg‘og‘iga chiqarib tashladi.

Oyoqlarim shishib, holdan toygan edim. Emaklab qirg‘oqqa chiqdim, daraxtlarning mevasini yeb, buloq suvidan ichdim, asta-sekin o‘zimga keldim. Orol bo‘ylab yurib, qirg‘oq yaqinida bog‘lab qo‘yilgan go‘zal bir biyani ko‘rdim. Yaqinlashganimda, yer ostidan bir odam chiqib, kimligimni so‘radi. Boshimdan o‘tganini aytib berdim. U meni yer osti xonasiga olib kirdi, mehmon qildi va dedi: «Biz Mehrjon podshohning otboqarlarimiz. Har yili yangi oy chiqqanda podshohning biyalarini shu yerga olib kelamiz, dengizdan chiqadigan otlar ularga qo‘shiladi va shunday zotli toylar tug‘iladiki, ular dunyoda tengsiz bo‘ladi. Yaxshiyamki, bugun keldingiz, ertaga biz ketamiz. Aks holda bu yerda hech kim yo‘qligi uchun yo‘qolib ketardingiz».

Ertasi kuni ular meni o‘zlari bilan podshohning poytaxtiga olib ketishdi. Mehrjon podshoh meni yaxshi qabul qildi, boshimdan o‘tganlarni eshitib, hayratga tushdi va meni bandargohda kemalar hisobini yurituvchi qilib tayinladi. Men u yerda uzoq yashadim, podshohning hurmatini qozondim. Har kuni bandargohga kelgan kemalardan Bag‘dod haqida so‘rardim, lekin u yoqqa ketadigan hech kim yo‘q edi. Vatan sog‘inchi meni qiynardi.

Bir kuni bandargohga katta bir kema keldi. Savdogarlar mollarini tushira boshlashdi. Men kapitandan: «Kemada yana mol qoldimi?» — deb so‘radim. U dedi: «Ha, bir necha toy mol qoldi. Ularning egasi Sindbod degan savdogar edi, u safarimiz chog‘ida dengizga g‘arq bo‘ldi. Bu mollarni sotib, pulini Bag‘dodga, uning qarindoshlariga olib bormoqchimiz». Men qarasam — bu mening mollarim, toylarda mening ismim yozilgan! «Ey kapitan, — dedim men, — o‘sha Sindbod menman!»

Kapitan avvaliga ishonmadi. Lekin men unga safarimizni, orol-baliqni, kemadagi gaplarimizni birma-bir eslatdim, kemadagi savdogarlar ham meni tanib qolishdi. Kapitan quvonib, mollarimni menga topshirdi. Men eng yaxshi mollardan Mehrjon podshohga sovg‘a qildim, u ham menga ko‘p in’om berdi. So‘ng mollarimni sotib, o‘sha kemaga o‘tirdim va ko‘p foyda bilan Bag‘dodga qaytdim. Uyimga, qarindoshlarim yoniga keldim, kanizaklar, xizmatkorlar, bog‘lar sotib oldim va yana rohat-farog‘atda yashay boshladim. Ana shu mening birinchi safarim edi.

Dengizchi Sindbod hikoyasini tugatib, hammolga yuz tilla tanga berdi va: «Ertaga yana kel, ikkinchi safarimni aytib beraman», — dedi. Hammol unga duo qilib, uyiga ketdi.