Navoiy jamiyatda adolat o‘rnatuvchi qozilarga alohida fasl bag‘ishlaydi. Qozi — shariat va qonun nomidan hukm chiqaruvchi kishi; uning qo‘lida odamlarning moli, obro‘si, ba’zan esa hayoti bor. Shuning uchun Navoiy qozidan ilm bilan birga eng avvalo pok vijdon talab qiladi.

Adolatli qozi, Navoiyning fikricha, ikki tomonni teng eshitadi, boyning kiyimiga, amaldorning lavozimiga qarab hukm chiqarmaydi, sovg‘a-salomni pora deb biladi va undan qochadi. Bunday qozi bor joyda zaif odam ham o‘z haqini topishiga ishonadi.

Poraxo‘r qozi esa — Navoiy uchun eng og‘ir illatlardan biri. U haqni nohaq, nohaqni haq qilib ko‘rsatadi; yetim-yesirning molini kuchlining foydasiga hukm qiladi. Navoiyning so‘zi bilan aytganda, bunday qozining hukmi bilan ko‘p xonadonlar vayron bo‘ladi, uning o‘zi esa bu vayronalarga qasr quradi. Adolat posboni o‘g‘riga aylansa, xalq kimga arz qiladi?

Ibratli hikoyat (Sharq rivoyatlaridan). Bir qoziga ish ko‘rilishidan oldin bir kishi bir savat shirin anor yuboribdi. Qozi savatni qaytarib yuboribdi. Ertasi kuni sudda bir guvoh qoziga: «Taqsir, siz anorni qaytardingiz, ammo yuborgan odamni ko‘rganingizda ko‘nglingiz yumshadimi?» — deb so‘rabdi. Qozi: «Ha, — deb tan olibdi. — Savatni qaytarib yuborganimga qaramay, ko‘nglim unga moyil bo‘ldi. Agar qabul qilganimda nima bo‘lardi?» — va ishni boshqa qoziga topshiribdi. Bu rivoyatning ma’nosi: pora faqat pul emas, sovg‘a ham ko‘ngilni og‘diradi.

Bugungi kun uchun: biz hammamiz qachondir «qozi» bo‘lamiz — ikki do‘st o‘rtasidagi tortishuvda, sinfdagi janjalda, oilaviy kelishmovchilikda. Ikki tomonni ham eshitish, yaqiningiz bo‘lgani uchun uni oqlamaslik, manfaat uchun haqiqatni burmalamaslik — kichik doiradagi adolat ham ana shu.