Kundalik hayotda ikki tizim
Kanemanning g‘oyalarini kundalik hayotda ko‘rish qiyin emas. Ertalab uydan chiqib, maktabga qaysi yo‘ldan borishni o‘ylab o‘tirmaymiz — bu birinchi tizimning ishi. Yangi shaharda manzil izlaganda esa diqqatimizni yig‘ib, xaritaga qaraymiz — bu ikkinchi tizim. Haydovchilikni endi o‘rganayotgan odam uchun har bir harakat ikkinchi tizimni talab qiladi, tajribali haydovchi uchun esa ularning ko‘pi birinchi tizimga o‘tib bo‘lgan.
Bu o‘tish o‘qishda ham sodir bo‘ladi. Ko‘paytirish jadvalini yangi o‘rganayotgan bola har bir misolni o‘ylab yechadi. Bir necha yil mashqdan keyin esa javob o‘z-o‘zidan chiqadi. Demak, mashq orqali biz ikkinchi tizim bilan o‘rgangan narsalarni birinchi tizimga «topshirib», boshimizni yangi, murakkabroq masalalar uchun bo‘shatamiz.
Muammo esa birinchi tizim o‘z chegarasidan chiqib, u bilmaydigan sohalarda ham ishonch bilan javob berganda paydo bo‘ladi. Kaneman shuni ko‘rsatadiki, ichki sezgi faqat bir sharoitda ishonchli: agar odam muntazam qaytariladigan vaziyatlarda uzoq vaqt mashq qilgan va har safar o‘z xatosi haqida tez fikr-mulohaza olgan bo‘lsa. Tajribali o‘t o‘chiruvchi yoki shaxmatchining sezgisiga ishonsa bo‘ladi. Lekin kelajakni bashorat qilish, birja narxlari yoki notanish odamlar haqidagi «sezgi»ga ehtiyotkorlik bilan qarash kerak.