Podshoh dedi:

— Endi menga aytib ber: odamga baxt nima bilan keladi — aql bilanmi, hunar bilanmi, chiroy bilanmi yoki taqdir bilanmi?

Baydabo javob berdi:

— Hukmdorim, inson harakat qilishi kerak, lekin hamma narsa uning qo‘lida emas. Ba’zan kuchli ham, aqlli ham bo‘lgan odam maqsadiga yetolmaydi, ba’zan esa kutilmagan joydan omad keladi. Shahzoda va uning uch hamrohining hikoyasi bunga misoldir.

Bir zamonlar to‘rt kishi yo‘lda tasodifan uchrashib, hamroh bo‘lib qolishdi. Birinchisi bir podshohning o‘g‘li edi. Akasi taxtni egallab, uni yurtidan quvib yuborgan edi. Ikkinchisi savdogarning o‘g‘li edi, aqlli va tadbirkor edi. Uchinchisi zodagon oiladan bo‘lgan juda chiroyli yigit edi. To‘rtinchisi esa dehqonning o‘g‘li edi, kuchli va mehnatkash edi. To‘rtalasi ham kambag‘al ahvolda, yo‘l ozig‘isiz edi.

Bir shaharga yetib kelganlarida ular bir-birlaridan so‘rashdi:

— Hayotda odamga eng ko‘p nima foyda beradi?

Shahzoda dedi:

— Hamma narsa taqdirga bog‘liq. Odamning peshonasiga nima yozilgan bo‘lsa, o‘shani ko‘radi.

Savdogarning o‘g‘li dedi:

— Yo‘q, aql hammadan ustun. Aqlli odam har qanday ahvoldan chiqish yo‘lini topadi.

Chiroyli yigit dedi:

— Chiroy hammadan ustun. Odamlar go‘zallikka beixtiyor intiladi.

Dehqonning o‘g‘li dedi:

— Mehnat hammadan ustun. Kim ishlasa, u och qolmaydi.

Ular so‘zlarini sinab ko‘rishga kelishishdi. Birinchi kuni dehqonning o‘g‘li shaharga ketdi. U o‘rmondan bir bog‘ o‘tin kesib, bozorda sotdi va topgan puliga hamrohlariga ovqat olib keldi. Shahar darvozasiga u shunday yozib qo‘ydi: «Bir kunlik mehnat bir dirham turadi».

Ikkinchi kuni chiroyli yigit shaharga ketdi. U bir daraxt tagida o‘tirgan edi, uni bir badavlat xonim ko‘rib qoldi va uning go‘zalligiga qoyil qolib, unga besh yuz dirham hadya qildi. Yigit darvozaga yozdi: «Bir kunlik chiroy besh yuz dirham turadi».

Uchinchi kuni savdogarning o‘g‘li shaharga bordi. U bandargohga kelib, endigina yetib kelgan bir kemadagi mollarni ko‘rdi. Shahar savdogarlari ertaga arzonroq olamiz deb, narxni tushirib turgan edi. U esa aqlini ishlatib, kema egasi bilan qarzga kelishib, mollarni sotib oldi va ko‘p o‘tmay savdogarlarga qimmatroqqa sotib, katta foyda qildi. U darvozaga yozdi: «Bir kunlik aql ming dirham turadi».

To‘rtinchi kuni navbat shahzodaga keldi. U shahar darvozasi oldida o‘tirgan edi. O‘sha kuni shaharning podshohi vafot etgan, uning merosxo‘ri yo‘q edi. Shahar a’yonlari yig‘ilib, yangi podshoh izlashardi. Ular darvoza oldida g‘amgin o‘tirgan begona yigitni ko‘rib, undan kimligini so‘rashdi. U o‘zining kimligini, akasi uni qanday qilib yurtidan quvganini aytib berdi. Uning odobi, so‘zlashi, nasl-nasabi a’yonlarga ma’qul bo‘ldi va ular uni o‘zlariga podshoh qilib ko‘tarishdi.

Shahzoda podshoh bo‘lgach, darvozaga shunday yozdirdi: «Mehnat, chiroy va aql — har biri o‘z qadriga ega. Ammo hammasidan ustun — Xudoning taqdiri». So‘ng u uch hamrohini saroyiga chaqirdi: dehqonning o‘g‘liga yer berdi, savdogarning o‘g‘lini vazir qildi, chiroyli yigitni esa o‘z yaqinlaridan qildi.

Baydabo dedi:

— Hukmdorim, inson qo‘lidan kelgancha harakat qilishi lozim, chunki harakatsiz odamga omad ham kelmaydi. Ammo aqlli zot omadi kelganda kibrlanmaydi, omadsiz kunida esa umidini uzmaydi.