Ko‘p o‘quvchidan «Qayerga kirmoqchisan?» deb so‘rasangiz, «Bilmadim, qayerga bo‘lsa ham, grantga» degan javobni eshitasiz. Bu javobning muammosi shundaki, «qayerga bo‘lsa ham» degan maqsad sizni har kuni ertalab turg‘izmaydi. Aniq maqsad esa turg‘izadi.

Maqsad uch qismdan iborat bo‘lsin. Birinchisi — yo‘nalish: qaysi soha, qaysi mutaxassislik. Ikkinchisi — oliygoh: qaysi universitet yoki institut, qaysi shaharda. Uchinchisi — kerakli natija: o‘sha yo‘nalishga o‘tgan yillarda qancha ball bilan kirilganini bilish. O‘tgan yillarning o‘tish ballari odatda BMBA tomonidan e’lon qilinadi; ularni rasmiy manbadan qidiring va daftaringizga yozing. Lekin unutmang: o‘tish bali har yili o‘zgaradi, chunki u shu yili qancha odam topshirgani va qanday natija ko‘rsatganiga bog‘liq. Shuning uchun o‘tgan yilgi ballni «chegara» emas, «mo‘ljal» deb qabul qiling va o‘zingizga biroz zaxira qo‘shib maqsad qo‘ying.

Endi «nega» savoliga o‘tamiz. Nega aynan shu yo‘nalish? Samarqandlik Dilnoza ismli qizni tasavvur qiling. U tibbiyotga kirmoqchi, chunki buvisi kasal bo‘lganda shifokorlar unga qanday yordam berganini ko‘rgan. Kechasi charchab, kimyo masalasini yecholmay o‘tirganda, uni aynan shu xotira ushlab turadi. Andijonlik Sardor esa dasturchi bo‘lmoqchi, chunki o‘zi kichik sayt yasab, birinchi marta pul ishlaganida qanchalik quvonganini eslaydi. Sizning ham shunday sababingiz bo‘lsin. U katta va chiroyli bo‘lishi shart emas — muhimi, sizniki bo‘lsin.

Ba’zan «nega» savoliga javob «chunki ota-onam xohlaydi» bo‘ladi. Bu haqda alohida kitobimizda batafsil gaplashamiz, lekin hozir shuni aytaylik: agar tanlagan yo‘nalishingiz sizga umuman yoqmasa, oylab tayyorlanish juda og‘ir bo‘ladi. Oila bilan ochiq gaplashing, o‘z sabablaringizni xotirjam tushuntiring. Ko‘p hollarda ota-onalar farzandining aniq va o‘ylangan rejasini ko‘rsa, uni qo‘llab-quvvatlaydi.

Maqsadni yozib qo‘yish shart. Boshda turgan fikr — tuman, qog‘ozdagi fikr — xarita. Daftaringizga shunday yozing: «Men ... yo‘nalishiga, ... universitetiga kirmoqchiman. O‘tgan yili bu yerga taxminan ... ball bilan kirilgan. Mening maqsadim — ... ball. Bu menga muhim, chunki ...» Bu jumlani har hafta bir marta qayta o‘qing.

Yana bir maslahat: zaxira variantingiz ham bo‘lsin. Birinchi tanlovingizdan tashqari, yaqin ikkinchi va uchinchi yo‘nalishni ham belgilab qo‘ying. Bu qo‘rqoqlik emas, aqllilik. Yaxshi rejaning har doim «B» varianti bo‘ladi va bu sizni imtihon kuni ortiqcha bosimdan qutqaradi.

Bugun qiling:

1. Daftaringizga maqsad jumlasini to‘liq yozing: yo‘nalish, oliygoh, mo‘ljal ball va «nega».

2. Tanlagan yo‘nalishingizning o‘tgan yilgi o‘tish ballarini rasmiy manbadan topib, yozib qo‘ying.

3. Ikkita zaxira yo‘nalish tanlang va ularni ham yozing.