Shuning uchun mulkka, jumladan, uni himoya qiladigan hukumatlarga tayanish — o‘ziga tayanishning yetishmasligidir. Odamlar shunchalik uzoq vaqt o‘zlaridan ko‘zlarini uzib, narsalarga qarab kelganlarki, diniy, ilmiy va fuqarolik muassasalarini mulk qo‘riqchilari deb bilib qolganlar va ularga qilinadigan hujumlarni yoqtirmaydilar, chunki ularni mulkka hujum deb his qiladilar. Ular bir-birlarini kimning nimasi borligiga qarab baholaydi, kim qandayligiga qarab emas. Ammo madaniyatli inson o‘z tabiatiga yangicha hurmat tufayli mulkidan uyala boshlaydi. Ayniqsa, agar u mulki tasodifiy ekanini — meros, sovg‘a yoki jinoyat orqali kelganini ko‘rsa, undan nafratlanadi; o‘shanda u bu egalik emasligini, mulk unga tegishli emasligini, unda ildizi yo‘qligini, faqat biror inqilob yoki o‘g‘ri olib ketmagani uchun yotganini his qiladi. Ammo inson nima bo‘lsa, u doimo zaruriyat bilan orttiradi va insonning orttirgani tirik mulk bo‘lib, u hukmdorlar, olomon yoki inqiloblarning, yong‘in, bo‘ron yoki bankrotlikning ishorasini kutmaydi, balki inson qayerda nafas olsa, o‘sha yerda doimo yangilanib turadi. Hazrat Ali aytganlaridek: «Sening rizqing, hayotdagi nasibang seni izlab yuribdi; shuning uchun uni izlashdan xotirjam bo‘l». Bu begona boyliklarga qaramligimiz bizni sonlarga qullarcha hurmat qilishga olib keladi. Siyosiy partiyalar ko‘p sonli qurultoylarda yig‘iladi; olomon qanchalik katta bo‘lsa, har bir yangi shovqinli e’lon bilan — «Esseksdan delegatsiya! Nyu-Hempshirdan demokratlar! Meyn viglari!» — yosh vatanparvar yangi ming ko‘z va qo‘l tufayli o‘zini avvalgidan kuchliroq his qiladi. Xuddi shunday, islohotchilar qurultoylar chaqiradi va ko‘pchilik bo‘lib ovoz berib, qarorlar qabul qiladi. Yo‘q, do‘stlar! Ilohiy kuch qalbingizga bunday yo‘l bilan emas, aynan teskari yo‘l bilan kiradi. Inson faqat barcha begona tayanchlarni tashlab, yolg‘iz turgandagina men uni kuchli va g‘olib ko‘raman. Bayrog‘i ostiga kelgan har bir yangi a’zo bilan u zaiflashadi. Bitta inson butun shahardan yaxshiroq emasmi? Odamlardan hech narsa so‘rama — shunda cheksiz o‘zgarishlar ichida yagona mustahkam ustun bo‘lgan sen tez orada atrofingdagi hamma narsaning tayanchiga aylanasan. Kuch tug‘ma ekanini, o‘zi zaif bo‘lsa, buning sababi yaxshilikni o‘zidan tashqarida, boshqa joydan izlagani ekanini biladigan va buni anglab, o‘z fikriga ikkilanmay tayanadigan odam darhol o‘zini o‘nglaydi, tik turadi, a’zolariga buyruq beradi, mo‘jizalar yaratadi — xuddi oyog‘ida turgan odam boshida turgan odamdan kuchliroq bo‘lganidek.

Omad deb ataladigan hamma narsadan ham shunday foydalan. Ko‘pchilik odamlar u bilan qimor o‘ynaydi va uning g‘ildiragi aylanganiga qarab hamma narsani yutadi, hamma narsani yutqazadi. Sen esa bu yutuqlarni nohaq deb chetga qo‘y va Sabab va Oqibat bilan — ilohiy tartibning vazirlari bilan ish tut. Iroda bilan mehnat qil va orttir — shunda Tasodif g‘ildiragini zanjirband qilasan va bundan buyon uning aylanishidan qo‘rqmay o‘tirasan. Siyosiy g‘alaba, ijara haqining oshishi, kasalingizning tuzalishi yoki uzoqdagi do‘stingizning qaytishi yoki boshqa biror xayrli voqea ruhingizni ko‘taradi va siz o‘zingizni yaxshi kunlar kutayotgandek his qilasiz. Bunga ishonmang. Sizga o‘zingizdan boshqa hech narsa xotirjamlik keltira olmaydi. Sizga tamoyillar g‘alabasidan boshqa hech narsa xotirjamlik keltira olmaydi.